فراتر از توماس شلبی؛ چرا آدا تنها قطب‌نمای اخلاقی خاندان پیکی بلایندرز بود؟

پیوند خون و باروت؛ چرا شلبی‌ها بدون آدا فرو می‌پاشیدند؟

سریال «پیکی بلایندرز» (Peaky Blinders) در طول شش فصل، بیش از آنکه روایتی از قدرت‌گیری یک باند جنایی باشد، مطالعه‌ای دقیق بر فروپاشی روانی مردانی بود که در آتش جنگ جهانی اول سوختند و هرگز به خانه بازنگشتند. در این میان، شخصیت توماس شلبی با بازی خیره‌کننده کیلین مورفی (Cillian Murphy)، به عنوان معمارِ این امپراتوریِ غرق در خون، همواره زیر سایه سنگینِ تروما و استراتژی‌های بی‌رحمانه‌اش قرار داشت. اما در اتاق نویسندگان استیون نایت (Steven Knight)، یک نقطه ثقل نادیده گرفته شد که بدون آن، تمام این بنای عظیم بسیار زودتر از آنچه دیدیم، فرو می‌ریخت: آدا شلبی (Ada Shelby).

در حالی که آرتور و جان شلبی، نمادهای خشونت عریان و تکانشی خانواده بودند و عمه پالی (Polly) با بازی فراموش‌نشدنی هلن مک‌کروری (Helen McCrory)، مغز متفکر و پیش‌برنده سیاست‌های خانواده بود، آدا تنها کسی بود که توانست فاصله خود را با هسته مرکزی تاریکی حفظ کند. او نه تنها یک شاهدِ عینی از سقوط برادرانش بود، بلکه تنها کسی بود که توماس می‌توانست در کنار او، ماسکِ شکست‌ناپذیرش را بردارد و برای لحظاتی به انسانیتِ گمشده‌اش فکر کند. ریتم داستان‌گویی در مدیوم تلویزیون به گونه‌ای است که کاراکترهای زن اغلب در تقابل با مردان تعریف می‌شوند، اما آدا در پیکی بلایندرز، فراتر از یک خواهر، نقش «وجدان بیدار» یک خاندانِ در حال زوال را ایفا می‌کرد.

آرامش در طوفان؛ پارادوکسِ تاب‌آوری آدا

توسعه آرک روایی آدا شلبی یکی از درخشان‌ترین بخش‌های قلم استیون نایت است. او که با فقدان «فردی تورن» (Freddie Thorne) و «بن یانگر» (Ben Younger) روبرو شد، می‌توانست به راحتی در مسیر انتقام‌جویی‌های کورکورانه برادرانش غرق شود، اما او مسیر متفاوتی را برگزید. آدا به جای غرق شدن در الکل و خشونت، به سمت فعالیت‌های قانونی و حل‌وفصل‌های عقلانی سوق پیدا کرد. این نه به معنای ضعف، بلکه نشان‌دهنده تاب‌آوریِ منحصر‌به‌فرد او بود.

در دنیایی که هر تصمیم با ریختن خون همراه بود، آدا تنها کسی بود که پیشنهادهایش بوی خون نمی‌داد. او در جلسات خانواده، صدای منطق در میان هیاهوی تستوسترون و غرورِ شلبی‌ها بود. این ویژگی، او را به تنها پل ارتباطی توماس با دنیای واقعی تبدیل کرد؛ دنیایی که در آن، کشتن یک رقیب، تنها راهِ حلِ یک مسئله نیست. برای مخاطبی که به دنبال بینج‌واچینگِ سریال بود، تماشای صحنه‌هایی که توماس در اوجِ تنهایی و بدگمانی به آدا پناه می‌برد، تنها لحظاتِ نفس‌گیرِ «انسانی» سریال محسوب می‌شد.

خطای استراتژیک در پایان‌بندی؛ وقتی مرگ، منطق را می‌کشد

وقتی به سراغ فیلم «مرد نامیرا» (The Immortal Man) می‌رویم، با تصمیمی مواجه می‌شویم که به اعتقاد من، بزرگترین شکستِ روایی در پایانِ کارِ خاندان شلبی است. حذف آدا نه تنها یک پایان‌بندی غم‌انگیز، بلکه یک «کلیف‌هنگرِ» بی‌حاصل و غیرضروری بود. آدا در طول سال‌ها، تنها کسی بود که می‌توانست توماس را از لبه پرتگاهِ پوچ‌گرایی عقب بکشد. حذف او در فیلم، به معنای حذفِ آخرین سدِ اخلاقی در برابر توماس و نسل بعد از او یعنی «دوک» (Duke) بود.

مرگ آدا توسط «جان بکت» (John Beckett)، آن هم به شکلی که گویی یک اتفاق تصادفی و غیراصولی است، عمقِ تراژیکِ داستان را به سمتِ یک پوچیِ مطلق برد. این تصمیم باعث شد تا دوک، کاراکتری که پتانسیلِ تبدیل شدن به یک نسخه متفاوت از شلبی‌ها را داشت، بدون راهنما و در میانِ وسوسه‌های فاشیستی رها شود. از منظر ساختارِ فیلمنامه‌نویسی، این یک «شکستِ روایی» است؛ چرا که پاداشِ آن همه پایداری و خرد، نباید یک مرگِ دم‌دستی در برابرِ یک آنتاگونیستِ تازه‌وارد می‌بود.

میراثی که در غبارِ نازی‌ها گم شد

با نگاه به آینده و اخباری که از پیش‌تولیدِ سریال‌های اسپین‌آفِ پیکی بلایندرز به گوش می‌رسد، جای خالیِ آدا بیش از همیشه حس می‌شود. اگر قرار است قصه‌ای از میراثِ توماس شلبی روایت شود، نبودِ آدا یعنی روایتِ یک جهانِ تاریکِ مطلق، جایی که دیگر هیچ «قطب‌نمایی» برای بازگرداندنِ کاراکترها به مسیرِ درست وجود ندارد. ما با شخصیتی روبرو هستیم که در تمام طول مسیر، از یک دخترِ ساده به یک سیاستمدارِ قدرتمند و در عین حال، تنها بازمانده‌یِ اخلاقیِ خانواده تبدیل شد.

آدا شلبی، قهرمانِ بی‌آوازه‌یِ پیکی بلایندرز بود. او بود که به توماس اجازه داد تا در میانِ تمامِ آن دشمنی‌ها، برای چند لحظه هم که شده، «برادر» باشد، نه فقط یک «گانگستر». حالا که او از صفحه شطرنج حذف شده، باید پرسید: آیا اساساً انگیزه‌ای برای مخاطب باقی مانده تا به تماشایِ سقوطِ اخلاقیِ دوک و دیگر بازماندگان بنشیند؟ بدونِ حضورِ آدا، خاندان شلبی فقط یک نامِ توخالی در تاریخِ تلویزیون باقی می‌ماند؛ نامی که دیگر هیچ قلبِ تپنده‌ای برای روایتِ انسانیت در آن یافت نمی‌شود.