فراتر از شنل سیاه؛ چرا آلن ریچسون نباید بتمن دنیای دی‌سی باشد؟

عبور از کلیشه «مرد عضلانی» در سینمای ابرقهرمانی

مدت‌هاست که در محافل سینمایی و میان طرفداران پرشور، نام «آلن ریچسون» (Alan Ritchson) با قامت تنومند و فیزیک خیره‌کننده‌اش، به عنوان جانشین احتمالی «رابرت پتینسون» (Robert Pattinson) در قامت «بتمن» (Batman) گره خورده است. اما نباید در دام تقلیل‌گرایی بیفتیم؛ سینمای مؤلف و دنیای در حال ظهور «دی‌سی» (DCU) به رهبری «جیمز گان» (James Gunn)، نیازمند چیزی فراتر از یک بدلِ فیزیکی برای پوشیدن شنل سیاه است. نگاهی به مسیر حرفه‌ای ریچسون، به‌ویژه در سریال «ریچر» (Reacher)، نشان می‌دهد که او فراتر از یک «مشت‌زن» ساده، ظرفیتی برای روایت رنج‌های درونی دارد که نباید در قالب‌های تکراری و کلیشه‌ای بتمن محصور شود.

بحث‌های اخیر «پیتر سفرن» (Peter Safran) در مقام مدیرعامل استودیوهای دی‌سی، مهر تأییدی بر این مدعاست که استودیو نگاهی فراتر از گمانه‌زنی‌های اینترنتی دارد. وقتی از زاویه دید یک منتقد سینما به موضوع می‌نگریم، درک می‌کنیم که انتخاب بازیگر برای «بروس وین»، نه یک انتخابِ صرفاً بصری، بلکه یک تصمیم استراتژیک برای تعیین لحنِ روایی کلِ یک فرنچایز است. ریچسون در ۴۳ سالگی، با دنیای «دی‌سی» غریبه نیست؛ تجربه‌های پیشین او در «اسمال‌ویل» (Smallville) و «تایتان‌ها» (Titans) به او آموخته است که چگونه در جهانی که بر پایه اسطوره‌شناسی کمیک‌بوک‌ها بنا شده، با «سکوت‌های سنگین میان دیالوگ‌ها»، به شخصیت خود عمق ببخشد.

تضاد دراماتیک؛ تقابل سن و جهان‌بینی

جیمز گان صراحتاً اعلام کرده است که «بتمن» جدید باید با «سوپرمن» (Superman) یعنی «دیوید کورنسوت» (David Corenswet) هم‌سن‌وسال باشد. این نکته به ظاهر فنی، در واقع یک «استعاره بصری» از توازن قدرت در دنیای جدید دی‌سی است. گماشتن بازیگری در آستانه ۴۳ سالگی در کنار یک سوپرمن ۳۳ ساله، پویایی قدرت را در «شجاع و جسور» (The Brave and the Bold) به هم می‌ریزد. در سینمای مؤلف، سن بازیگر تنها یک عدد نیست؛ بلکه نشان‌دهنده میزان «تجربه زیسته» و خستگیِ روانی است که کاراکتر با خود حمل می‌کند.

ریچسون خود نیز با هوشمندی تمام، انتظارات را مدیریت کرده است. او در گفتگوهای اخیرش به‌وضوح تأکید کرده که به دنبال ایفای نقش‌هایی «کثیف‌تر» و انسانی‌تر است. این میل به بازی در نقش‌های خاکستری، دقیقاً همان نقطه‌ای است که «امضای مؤلف» او را شکل می‌دهد. او نمی‌خواهد صرفاً یک قهرمانِ بی‌نقص باشد؛ او به دنبال چالش‌های اخلاقی است که در زیرمتن روان‌شناختیِ شخصیت‌های آسیب‌دیده نهفته است.

عزرائیل؛ فرصتی برای کالبدشکافی خشونت مقدس

اگر از زاویه دید منتقدانه به دنبال جایگاهی برای ریچسون بگردیم، باید به سراغ شخصیتی برویم که فیزیک او را به خدمت «آشوبِ روانی» درآورد. «جین-پل ولی» (Jean-Paul Valley) یا همان «عزرائیل» (Azrael)، بهترین گزینه برای نمایش این تضاد است. عزرائیل نه یک قهرمان سنتی، بلکه محصول یک «شرطی‌سازیِ مذهبی» است؛ شخصیتی که خشونت را با عدالت اشتباه گرفته و در مرز باریک میان یک مدافع و یک جلادِ بی‌رحم حرکت می‌کند.

در داستان «سقوط شوالیه» (Knightfall)، دیدیم که چگونه عزرائیل با جایگزینی بتمن، ابعاد تاریکی از عدالت را به نمایش گذاشت. ریچسون با آن قاب‌بندی‌های عضلانی که در ریچر دیده‌ایم، می‌تواند این خشونت را به شکلی باورپذیر اجرا کند، اما آنچه او را برای این نقش متمایز می‌کند، توانایی‌اش در نشان دادن «شکنندگی» پشت این زرهِ سنگین است. عزرائیل می‌تواند یک «میزانسن مینی‌مالیستی» از فروپاشی اخلاقی باشد؛ شخصیتی که برخلاف بتمن، هیچ قطب‌نمای اخلاقی ثابتی ندارد و این، دقیقاً همان چالش دراماتیکی است که ریچسون به دنبال آن است.

میراث‌داری و آینده‌نگری در Gotham

معرفی عزرائیل در دنیای گان، نه تنها یک انتخاب جذاب برای نقش‌آفرینی ریچسون است، بلکه می‌تواند «زیرمتن‌های جامعه‌شناختی» عمیقی را به داستان اضافه کند. در حالی که «بروس وین» درگیرِ تربیت «دیمین وین» (Damian Wayne) است، حضور شخصیتی که توسط یک فرقه مذهبی برای کشتن آموزش دیده، می‌تواند آینه‌ای تمام‌نما برای دیمین باشد. این تقابل‌های تماتیک، همان چیزی است که سینمای ابرقهرمانی را از یک سرگرمی سطحی به یک اثر ماندگار تبدیل می‌کند.

در نهایت، آلن ریچسون نباید به دنبال شنل بتمن باشد؛ او باید به دنبال شخصیتی باشد که از زیر سایه بتمن بیرون بیاید. عزرائیل با زرهی که نمادهای مذهبی و ترس را ترکیب می‌کند، به ریچسون اجازه می‌دهد تا «امضای مؤلف» خود را در دنیای دی‌سی ثبت کند. این تغییر مسیر، نه تنها به نفع اوست، بلکه به نفع مخاطبی است که تشنه‌ی تماشای بازیگری است که به‌جای تکرارِ یک اسطوره، در حال خلقِ واقعیتی جدید و «دردناک‌تر» در دنیای سینماست.