فرمول طلایی اندی ویر برای نجات کهکشان؛ بازگشت به ریشه‌های جنگ داخلی

تله‌ی تکرار در اکوسیستم کهکشانی

صنعت سرگرمی امروز با یک پارادوکس بزرگ در دنیای «استار وارز» (Star Wars) دست‌وپنج نرم می‌کند. از یک سو، مخاطبان تشنه‌ی روایت‌های جدید هستند و از سوی دیگر، هر بار که «دیزنی» (Disney) سعی می‌کند افق‌های داستانی را فراتر از دوران «جنگ داخلی کهکشانی» (Galactic Civil War) ببرد، با واکنش‌های دوگانه و گاهی سرد طرفداران روبرو می‌شود. «اندی ویر» (Andy Weir)، نویسنده کتاب‌های پرفروش «مریخی» (The Martian) و «پروژه هیل مری» (Project Hail Mary)، تحلیل هوشمندانه‌ای از این بن‌بست دارد. او معتقد است مشکل اصلی در تمایل به ایجاد «تحولات عظیم» (Massive Upheaval) در هر اثر جدید است.

از دیدگاه تحلیل‌گرانه، وقتی یک فرنچایز مدام با بحران‌های وجودی و جنگ‌های کیهانی جدید بازسازی می‌شود، دستاورد شخصیت‌های اصلی در آثار قبلی زیر سوال می‌رود. ویر به درستی اشاره می‌کند که وقتی در یک روایت حماسی، خیر بر شر پیروز می‌شود، تکرار دوباره‌ی این الگوی «جنگ بزرگ» در اثر بعدی، حس رضایت مخاطب را از بین می‌برد. در واقع، اکوسیستم داستانی استار وارز به دلیل این «تورم روایی» در حال فرسایش است.

استراتژی «جنگ جهانی» در روایت‌گری علمی‌تخیلی

پیشنهاد ویر برای خروج از این بحران، یک مدل مدیریتی بسیار دقیق است: استفاده از «جنگ داخلی کهکشانی» به عنوان یک بستر ثابت (Canon) و روایت داستان‌های انسانی در حاشیه آن. او با هوشمندی این دوران را به «جنگ جهانی دوم» (World War II) تشبیه می‌کند. همان‌طور که تاریخ واقعی جنگ جهانی دوم یک رویداد قطعی است اما پتانسیل ساخت هزاران فیلم و سریال دراماتیک با دیدگاه‌های متفاوت را دارد، استار وارز نیز باید همین مسیر را طی کند.

این استراتژی دقیقاً همان چیزی است که صنعت گیمینگ در عناوین «لایو سرویس» (Live Service) یا جهان‌های باز بزرگ به دنبال آن است؛ یعنی داشتن یک «نصب پایه» (Install Base) از اطلاعات و اتمسفر که مخاطب با آن آشناست، و سپس تزریق روایت‌های فردی که نیازی به تغییر کل ساختار هستی‌شناختی کهکشان ندارند. این یعنی تمرکز بر «پروتاگونیست‌های محلی» به جای «منجی‌های کیهانی».

چرا Andor یک استثنای ساختاری است؟

ویر در تحلیل سریال «اندور» (Andor) به نکته‌ای اشاره می‌کند که برای هر استراتژیست رسانه‌ای حیاتی است. او معتقد است Andor یکی از بهترین خروجی‌های دیزنی در سال‌های اخیر است، اما نه به دلیل پتانسیل سینمایی، بلکه به دلیل فرمت سریالی. از نظر او، روایت‌های پیچیده، عمیق و لایه‌لایه که در Andor دیدیم، در قالب یک فیلم ۱۲۰ دقیقه‌ای «بلاک‌باستر» (Blockbuster) عملاً غیرممکن است.

این نقد، پیامی مستقیم به تصمیم‌گیرندگان هالیوود است: تلاش برای فشرده‌سازی داستان‌های عمیق سیاسی و اجتماعی در قالب فیلم‌های سینمایی کوتاه، منجر به سطحی شدن روایت می‌شود. در صنعت بازی نیز ما همین تقابل را بین بازی‌های «تک‌نفره» (Single-player) با روایت‌های طولانی و عناوین سینمایی کوتاه داریم. ویر به درستی تشخیص داده است که هر قصه‌ای، مدیوم خاص خود را می‌طلبد.

سایه هوش مصنوعی بر آینده نویسندگی

در کنار بحث‌های استار وارز، ویر به موضوعی اشاره می‌کند که ستون فقرات آینده صنعت سرگرمی است: هوش مصنوعی (AI). دیدگاه او به عنوان یک نویسنده موفق، بدبینانه اما واقع‌گرایانه است. او معتقد است که ما در حال عبور از آخرین نسل از نویسندگان کاملاً انسانی هستیم. این یک زنگ خطر برای تمامی استودیوهای بازی‌سازی و کمپانی‌های فیلم‌سازی است که به دنبال اتوماسیون کامل روایت هستند.

اگر در آینده «هوش مصنوعی مولد» بتواند سناریوهای استار وارز را با همان دقت و هیجان بنویسد، آیا ارزش برند (Brand Value) این فرنچایز کاهش نخواهد یافت؟ تحلیل من این است که ترکیبِ نگاه ساختارگرایانه ویر به داستان‌سرایی با ابزارهای نوین، می‌تواند آخرین سنگر خلاقیت انسانی در برابر ماشین باشد. استار وارز برای زنده ماندن، بیش از هر زمان دیگری به «روح انسانی» در پسِ دوربین و کیبورد نیاز دارد، نه فقط الگوریتم‌هایی که پیروزی‌های تکراری را بازتولید می‌کنند.