بیل مار در تقابل با ترامپ؛ کمدین کهنه‌کار در تله آرک روایی تیلور سوئیفت

وقتی کمدی به میدان مین سیاست تبدیل می‌شود

بیل مار (Bill Maher) در آخرین اپیزود از برنامه خود در شبکه اچ‌بی‌او (HBO)، بار دیگر ثابت کرد که استادِ به چالش کشیدنِ مرزهای سیاست و فرهنگ عامه است. او در حرکتی که بسیاری آن را یک کلیف‌هنگرِ کلامی برای جلب توجه توصیف کردند، دونالد ترامپ (Donald Trump) را با تیلور سوئیفت (Taylor Swift) مقایسه کرد. این قیاس، بیش از آنکه یک شوخیِ گذرا باشد، نشان‌دهنده تغییرِ ریتمِ داستان‌گویی در فضای سیاسی امروز است؛ جایی که سیاست‌مداران به اندازه ستاره‌های موسیقی پاپ، برای هوادارانشان «آرک روایی» تعریف می‌کنند.

مار به خوبی می‌داند که مخاطبِ امروزِ استریم، خسته از کلیشه‌های سنتی، به دنبالِ تضادهای دراماتیک است. او با قرار دادنِ نام ترامپ و سوئیفت در یک قاب، عملاً اتاق نویسندگانِ سیاسی واشنگتن را به چالش کشید تا به این پرسش پاسخ دهند: آیا قدرتِ بسیج‌کنندگیِ یک سوپراستارِ دنیای موسیقی، از قدرتِ لابی‌گریِ یک رئیس‌جمهور سابق پیشی گرفته است؟ پاسخ این پرسش در ریتمِ اپیزودیکِ واکنش‌های شبکه‌های اجتماعی نهفته است.

استراتژیِ کلیف‌هنگر؛ چرا مار دست روی سوئیفت گذاشت؟

در دنیایِ رسانه‌ایِ امروز، هیچ‌چیز به اندازه ایجادِ یک تقابلِ غیرمنتظره نمی‌تواند نرخِ مشارکت مخاطب (Engagement Rate) را بالا ببرد. بیل مار با هوشمندیِ یک شو-رانرِ باتجربه، از نام تیلور سوئیفت به عنوان یک «قلاب» استفاده کرد. سوئیفت، که آرک روایی زندگی‌اش برای میلیون‌ها «سوئیفتی» (Swifties) حکم یک حماسه مدرن را دارد، اکنون به استانداردی برای سنجش نفوذ اجتماعی تبدیل شده است. مار با این حرکت، ترامپ را در موقعیتی قرار داد که گویی در حال رقابت در یک «تور کنسرت» سیاسی است.

این نوع داستان‌گویی، دقیقاً مشابه همان چیزی است که در سریال‌های پرمخاطب می‌بینیم؛ جایی که نویسندگان برای نجاتِ یک فصل از رکودِ بیننده، یک شخصیتِ کاریزماتیک را وارد چالش با قطبِ منفی داستان می‌کنند. مار، ترامپ را در جایگاهِ آنتاگونیستی قرار داد که اکنون باید با قدرتِ نرمِ سوئیفت دست‌وپنجه نرم کند. این یک استراتژیِ هوشمندانه برای زنده نگه داشتنِ بحث‌های سیاسی در کنداکتورِ خسته‌کننده انتخابات است.

ریزش یا جهش؛ مخاطبِ دوقطبی در برابر شو-رانرهای سیاسی

واکنش به این مقایسه، آینه‌ای تمام‌نما از وضعیتِ فعلیِ جامعه آمریکا بود. در حالی که طرفدارانِ ترامپ این قیاس را توهینی به ساختارِ سیاسی می‌دانند، تحلیل‌گرانِ رسانه معتقدند که مار صرفاً در حالِ «کالبدشکافیِ» واقعیتِ جدید است. در عصرِ بینج‌واچینگِ اخبار، مردم دیگر به دنبال تحلیل‌های عمیق نیستند؛ آن‌ها به دنبال لحظاتی هستند که در آن، یک سلبریتی یا کمدین، «حقیقتِ ناگفته» را به شکلی جسورانه بیان کند.

مار با این کار، ریسکِ خستگیِ مخاطب را پذیرفت. او می‌داند که اگر بخواهد صرفاً به نقدِ سیاست‌های کلاسیک بپردازد، به زودی در هیاهویِ استریمینگ گم خواهد شد. بنابراین، او نیاز دارد که به طور مداومِ فضایِ گفتمان را با ارجاعاتِ فرهنگیِ سنگین (مانند تیلور سوئیفت) تکان دهد. این همان ریتمِ داستان‌گویی است که باعث شده برنامه‌های او همچنان در سبدِ تماشایِ مخاطبانِ وفادارِ HBO باقی بماند.

اتاق نویسندگان و قلمِ تیزِ بیل مار

نکته‌ای که بسیاری از منتقدان از آن غافل می‌شوند، دقتِ فنیِ مار در انتخابِ کلمات است. او به عنوانِ یک شو-رانر، می‌داند که هر جمله در برنامه او باید مانند یک دیالوگِ کلیدی در فصلِ نهاییِ یک سریالِ برنده جایزه امی (Emmy Award) عمل کند. وقتی او ترامپ و سوئیفت را کنار هم می‌گذارد، در واقع در حالِ تدوینِ یک «کروس‌اوور» (Crossover) غیرمحتمل است که پتانسیلِ ویروسی شدن (Virality) بالایی دارد.

این مهارتِ مار در مدیریتِ روایت است؛ او اجازه نمی‌دهد که هیچ اپیزودی بدونِ یک گره‌افکنیِ بزرگ به پایان برسد. او می‌داند که مخاطبِ قرن ۲۱، به محضِ پایانِ برنامه، به دنبالِ تحلیلِ آن در شبکه‌های اجتماعی است. او با این مقایسه، عملاً خوراکِ تولیدِ محتوایِ شبکه‌های اجتماعی را برای ۲۴ ساعتِ آینده تأمین کرد. این، اوجِ هنرِ یک مجریِ تلویزیونی است که همزمان تحلیل‌گر، منتقد و کارگردانِ لحظاتِ پرالتهابِ برنامه خود است.