پادزهر ۱ میلیارد دلاری کالیفرنیا برای نبرد با کوچ بزرگ هالیوود

خروج سرمایه از مهد تصویر؛ استودیوها خانه خود را فراموش می‌کنند

تیرگی بر آسمان استودیوهای تاریخی هالیوود سایه افکنده است. صنعت سینما که همواره بر شالوده‌های درخشان لوس‌آنجلس و ایالت کالیفرنیا بنا شده بود، سال‌هاست با پدیده‌ای مخرب به نام «فرار تولیدات» (Runaway Production) دست‌وپنجه نرم می‌کند. استودیوهای بزرگ فیلم‌سازی و کمپانی‌های پخش، به قصد کاهش هزینه‌ها و بهره‌مندی از تخفیف‌های مالیاتی سنگین، دوربین‌های خود را به سمت ونکوور، تورنتو، لندن و ایالت‌های ارزان‌تری چون جورجیا (Georgia) چرخانده‌اند. این کوچ دسته‌جمعی نه تنها هزاران نیروی متخصص، فیلم‌برداران، طراحان صحنه و عوامل پشت صحنه را در کالیفرنیا با بحران شغلی مواجه کرده، بلکه بافت بومی و هویت جغرافیایی سینمای آمریکا را به چالش کشیده است.

در سینمای مستقل و هنری، «مکان» هرگز یک پس‌زمینهٔ خنثی نیست؛ بلکه عنصر هویت‌بخشی است که میزانسن و استعاره‌های بصری بر دوش آن استوار می‌شوند. وقتی تصاویری که باید در خیابان‌های واقعی لوس‌آنجلس فیلم‌برداری شوند، به سوله بسازوبفروشی در اطراف آتلانتا منتقل می‌گردند، بافت زندهٔ اثر جای خود را به تصنع و بی‌روحی فضا می‌دهد. اصالت مهد سینما در حال قربانی شدن پای جدول‌های سود و زیان شرکت‌های چندملیتی است.

پادزهر میلیارد دلاری گاوین نیوسام؛ سیاست، اقتصاد و رویای کالیفرنیا

گاوین نیوسام (Gavin Newsom)، فرماندار ایالت کالیفرنیا، در اقدامی که محافل سینمایی و اقتصادی را تکان داده، طرحی بی‌سابقه برای افزایش چشمگیر «برنامه مشوق‌های مالیاتی فیلم و تلویزیون کالیفرنیا» (California Film & Television Tax Credit Program) ارائه کرده است. نیوسام قصد دارد بودجهٔ سالانهٔ این مشوق‌ها را از رقم کنونی ۳۳۰ میلیون دلار به ۷۵۰ میلیون دلار و در سناریوی نهایی تا مرز ۱ میلیارد دلار در سال برساند. این پیشنهاد، واکنشی مستقیم و قاطعانه به خروج تدریجی روح سینما از خانهٔ اصلی خویش است.

این تصمیم گاوین نیوسام صرفاً یک ژست سیاسی در پایان دوره مسئولیتش یا مانوری برای آینده نیست؛ پاسخی ساختاری به بحرانی است که شریان حیاتی صنعت تصویر را نشانه گرفته. او با اهرم قرار دادن اعتبار مالیاتی، در پی آن است که تعادل قدرت را در هالیوود تغییر دهد و مدیران اجرایی را مجاب کند تا سرمایه‌های خود را دوباره در خاک کالیفرنیا به جریان بیندازند.

نبرد با مقاصد ارزان‌قیمت؛ رقابت لوس‌آنجلس با لندن، تورنتو و جورجیا

نبرد میان کالیفرنیا و سایر قطب‌های فیلم‌سازی جهان، رقابتی پیچیده بر سر مهار جغرافیای خلاقیت است. بریتانیا با ارائهٔ تخفیف‌های مالیاتی جذاب و زیرساخت‌های مجهز در استودیوهای پین‌وود (Pinewood Studios)، ساخت بزرگ‌ترین پروژه‌های بلاک‌باستری را به سمت خود کشیده است. کانادا نیز با تورنتو و ونکوور به یکی از جدی‌ترین گزینه‌های جانشین تبدیل شده و ایالت جورجیا با مرکزیت آتلانتا، بخش عمده‌ای از سریال‌های پرهزینهٔ نتفلیکس (Netflix) و دیزنی (Disney) را بلعیده است.

این رقابتِ نابرابر باعث شده کالیفرنیا سهم قابل‌توجهی از سهم بازار (Market Share) تولیدات تصویری را از دست بدهد. وقتی استودیوها برای صرفه‌جویی ۲۰ تا ۳۰ درصدی در هزینه‌ها کوچ می‌کنند، زنجیره‌ای از متخصصان محلی از کار بازمی‌مانند. طرح جدید کالیفرنیا پاسخی مستقیم به این تهدید جهانی است تا لوس‌آنجلس بار دیگر به اقتصادی‌ترین و در عین حال استانداردترین گزینه برای ساخت آثار تراز اول بدل شود.

زیباشناسی فرم و تاثیر یارانه دولتی بر سینمای مستقل

اگرچه هدف اولیهٔ این یارانه‌های سنگین دولتی، بازگرداندن پروژه‌های غول‌آسای تجاری است، اما تاثیر زیرپوستی آن بر سینمای مستقل و آثار مؤلف‌محور انکارناپذیر خواهد بود. هنگامی که استودیوهای صدا، کارگاه‌های ساخت دکور، تجهیزات پیشرفته نورپردازی و عوامل فنی مجرب در کالیفرنیا باقی بمانند و فعال باشند، زیست‌بوم کلی سینما زنده می‌ماند. این زنده ماندن فضای کاری، هزینه‌های ثابت فیلم‌سازان مستقل را نیز کاهش می‌دهد.

از منظر زیباشناسی فرم، حضور در لوکیشن‌های اصیل کالیفرنیا—از نور طبیعی خورشید بر فراز تپه‌های هالیوود گرفته تا معماری مدرنیستی لوس‌آنجلس—به آثار سینمایی نوعی تشخص بصری می‌بخشد. سکوت‌های سنگین میان دیالوگ‌ها در یک فضای واقعی، بافت متفاوتی نسبت به پرده‌های سبز و استودیوهای مجازی ایجاد می‌کند. بازگشت تولید به کالیفرنیا می‌تواند اتمسفر ملموس و اصالت مکان را به قاب‌بندی‌های سینمایی بازگرداند.

افق مبهم صنعت تصویر؛ آیا تزریق بودجه روح هنر هفتم را نجات می‌دهد؟

تجربه نشان داده که مشوق‌های مالیاتی به تنهایی تضمین‌کنندهٔ خلق شاهکارهای هنری نیستند، اما بستر لازم را برای بقای اکوسیستم سینمایی فراهم می‌سازند. اتحادیه‌های قدرتمند هالیوود از جمله انجمن بازیگران (SAG-AFTRA) و اتحادیه بین‌المللی کارکنان صحنه (IATSE) که در سال‌های اخیر فشار زیادی را به دلیل کمبود کار تحمل کرده‌اند، از این طرح استقبال گرمی کرده‌اند. برای آن‌ها، این تزریق مالی به معنای امنیت شغلی و بازگشت ثبات به معیشت هزاران خانوار وابسته به سینماست.

چالش اصلی اکنون در صحن قانون‌گذاری کالیفرنیا قرار دارد. در صورت تصویب نهایی این لایحه، کالیفرنیا قوی‌ترین سپر دفاعی را در برابر فرار سرمایه‌ها ایجاد خواهد کرد. آیا این طرح ۱ میلیارد دلاری می‌تواند طنین احساسی و اصالت ذاتی آثار سینمایی را بازگرداند؟ پاسخ هرچه باشد، یک واقعیت روشن است: کالیفرنیا تصمیم گرفته برای حفظ عنوان مهد سینمای جهان، تا آخرین دلار بجنگد.