زلزله در کانوا: اخراج ۲۲ درصدی نیروها و بازگشت اجباری به دفتر کار

وقتی غول‌های نرم‌افزاری به بن‌بست می‌خورند

خبر رسیده که کانوا (Canva)، همان پلتفرمی که خیلی از ما برای طراحی‌های سریع و دم‌دستی به آن پناه می‌بریم، دچار یک تکان شدید شده است. وقتی می‌شنویم ۲۲ درصد از کل نیروی کار یک شرکت بزرگ تعدیل می‌شوند، یعنی یک جای کار حسابی می‌لنگد. ملانی پرکینز (Melanie Perkins)، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل کانوا، در بیانیه‌ای که بیشتر بوی خداحافظی‌های تلخ می‌دهد تا نوآوری، اعلام کرده که ۱۲۷۱ نفر از همکارانشان دیگر در این مجموعه جایی ندارند. این یعنی حذف بخش بزرگی از بدنه فنی و اجرایی که شاید تا همین دیروز داشتند روی قابلیت‌های جدید برای گجت‌های هوشمند ما کار می‌کردند.

در بازار تکنولوژی که این روزها به شدت تحت فشار هزینه‌های دلاری است، دیدن چنین آمارهای تعدیل نیرو دیگر تعجب‌آور نیست. اما کانوا همیشه سعی می‌کرد چهره‌ای متفاوت از خود نشان دهد. حالا اما پرکینز از «رفاند» یا همان بازسازی بنیادی شرکت حرف می‌زند. او معتقد است مدل فعلی دیگر جوابگو نیست و باید به ریشه‌های «تیم‌های کوچک و چابک» برگردند. اما سوال اینجاست؛ آیا این فقط یک بهانه برای کاهش هزینه‌های عملیاتی است یا واقعاً ساختار این شرکت بیش از حد فربه و کند شده بود؟

جراحی در اتاق فرمان: تجمیع تیم‌های محصول و رشد

تغییرات فقط به اخراج محدود نمی‌شود. کانوا قصد دارد تیم‌های محصول (Product)، رشد (Growth) و پلتفرم (Platform) را در یک ساختار واحد ادغام کند. در دنیای نرم‌افزار، وقتی می‌گویند «ساده‌سازی لایه‌ها» و «تجمیع مسئولیت‌های هم‌پوشانی‌دار»، یعنی احتمالاً با یک آشفتگی اداری روبرو بوده‌اند. این نوع جراحی‌های سازمانی معمولاً برای این است که سرعت توسعه محصول بالا برود، اما همیشه ریسک از دست دادن فرهنگ کاری و دانش فنی نیروهای قدیمی را به همراه دارد.

به عنوان کسی که سال‌هاست دنیای اپلیکیشن‌ها و سرویس‌های آنلاین را زیر ذره‌بین دارم، معتقدم این ادغام‌ها اغلب باعث می‌شود خلاقیت در مراحل اولیه محصول قربانیِ «کاراییِ صرف» شود. وقتی تیم‌ها مجبور می‌شوند در دفتر کار سیدنی (Sydney) متمرکز شوند تا اصطلاحاً «بافت مشترک» پیدا کنند، یعنی کانوا دارد از مدل دورکاریِ منعطف که در دوران پاندمی به آن افتخار می‌کرد، به سمت یک ساختار سنتی‌تر عقب‌نشینی می‌کند. این یعنی دورانی که می‌توانستید از هر جای دنیا برای این غول طراحی کار کنید، به پایان نزدیک شده است.

بازگشت به دفتر؛ آیا بهره‌وری با زورِ حضور ممکن است؟

از ژانویه، کانوا انتظار دارد که اکثر کارمندان هایبرید، هفته‌ای ۲ تا ۳ روز در دفتر حاضر باشند. این یعنی پایان دورانی که کارشناسان این شرکت می‌توانستند از داخل کافه‌ها یا خانه‌هایشان روی الگوریتم‌های هوش مصنوعی تصویرساز کار کنند. برای من به عنوان یک تستر گجت، همیشه بهره‌وری در خروجیِ کار دیده می‌شود، نه در تعداد کارت‌های ورود و خروج به دفتر.

این تصمیم نه تنها باعث می‌شود برخی از نیروهای نخبه که به دورکاری عادت کرده‌اند استعفا دهند، بلکه هزینه زیرساختی شرکت را در شهرهای مختلف تغییر می‌دهد. وقتی می‌بینیم شرکت‌هایی مثل اسکوئر‌اسپیس (Squarespace) هم ۱۹ درصد نیروهایشان را تعدیل کرده‌اند، می‌فهمیم که کل اکوسیستم طراحی و تولید محتوای آنلاین دارد یک پوست‌اندازی سخت و دردناک را تجربه می‌کند. آیا این تعدیل‌ها باعث می‌شود قیمت اشتراک‌های کانوا برای کاربران ایرانی که با نرخ ارز آزاد دست و پنجه نرم می‌کنند، کاهش یابد؟ بعید می‌دانم. معمولاً این شرکت‌ها بعد از تعدیل، روی بهینه‌سازی سودآوری تمرکز می‌کنند نه کاهش قیمت برای کاربر نهایی.

میراث این تعدیل؛ سرنوشت نامعلوم ابزارهای طراحی

حالا که ۱۲۷۱ نفر از این مجموعه جدا شده‌اند، باید دید خروجی‌های بعدی کانوا چه کیفیتی خواهند داشت. آیا در آپدیت‌های بعدی شاهد باگ‌های کمتری هستیم یا برعکس، به دلیل کمبود نیروی متخصص در تیم‌های تست و QA، با محصولاتی خام و ناپایدار روبرو می‌شویم؟ در صنعت موبایل و گجت، ما همیشه از تراتلینگ پردازنده یا داغ کردن گوشی به خاطر نرم‌افزار بهینه نشده می‌نالیم. اگر تیم‌های نرم‌افزاری کانوا هم دچار این ریزش‌های گسترده شوند، احتمالاً باید انتظار داشته باشیم که اپلیکیشن کانوا در نسخه‌های بعدی، روان بودن سابق را نداشته باشد.

در نهایت، این حرکت کانوا زنگ خطری برای تمام استارتاپ‌هایی است که فکر می‌کردند رشد بی‌وقفه همیشه ادامه دارد. بازگشت به ریشه‌ها، عبارتی زیباست که مدیران عامل در بیانیه‌های تعدیل نیرو استفاده می‌کنند، اما برای آن ۱۲۷۱ نفر، این فقط به معنای پایان یک مسیر و شروع یک جستجوی جدید در بازار کارِ متلاطم است. امیدوارم این «رفاند» یا بازسازی، کانوا را به جای بهتری تبدیل کند، اما تا آن زمان، چشم از عملکرد فنی این پلتفرم برنمی‌داریم.