قربانی کنداکتور بی‌رحم؛ چرا کنستانتین پتانسیل شکستن طلسم سوپرنچرال را داشت؟

کالبدشکافی یک پتانسیل سوخته در شبکه NBC

در سال ۲۰۱۴، زمانی که سریال سوپرنچرال (Supernatural) به میانه مسیر طولانی خود رسیده بود، شبکه ان‌بی‌سی (NBC) با پخش سریال کنستانتین (Constantine) دست به قمار بزرگی زد. این پروژه تنها ۱۳ اپیزود عمر کرد و در همان فصل نخست، پیش از آنکه بتواند ریتم خود را در اتاق نویسندگان پیدا کند، قربانی تصمیمات مدیریتی شد. از منظر یک تحلیل‌گر کنداکتور استریم، کنستانتین نه یک شکست هنری، بلکه یک شکست استراتژیک در زمان‌بندی پخش بود. در دورانی که ژانر فانتزی-وحشت در تلویزیون به شدت تشنه روایت‌های خشن و وفادار به ریشه‌های کمیک‌بوکی بود، این سریال توانست اتمسفر سنگین و سیاه دنیای دی‌سی (DC) را به شکلی ملموس بازسازی کند. اما چرا پتانسیل رقابت با سوپرنچرال در نطفه خفه شد؟ پاسخ در ناهماهنگی بین خلاقیتِ شو رانرها و انتظارات تجاری شبکه‌های سنتی نهفته است.

مت رایان؛ جادوی وفاداری به کالبد شخصیت

اگر به دنبال ریشه‌های شکست یا موفقیت در اقتباس‌های ابرقهرمانی باشیم، همیشه به «انتخاب بازیگر» می‌رسیم. مت رایان (Matt Ryan) در قامت جان کنستانتین، فراتر از یک بازیگر معمولی عمل کرد. او موفق شد آن روحیه بدبین، لهجه غلیظ لیورپولی و آن انزوای درونی که آلن مور (Alan Moore) در صفحات کمیک‌های اولیه خلق کرده بود را به بهترین شکل ممکن بازنمایی کند. برخلاف نسخه‌های سینمایی که کنستانتین را به یک اکشن‌-استار تبدیل کرده بودند، رایان به ما کنستانتینی داد که نه با مشت، بلکه با دانش غیبی و فریب‌کاری‌های هوشمندانه پیروز می‌شد. این دقت در «آرک روایی کاراکتر» باعث شد تا حتی پس از لغو سریال، هوادارانِ دوآتشه اجازه ندهند این نسخه از کاراکتر دفن شود.

شکاف میان روایت اپیزودیک و کلیف‌هنگرهای ناتمام

مشکل اصلی کنستانتین در سال ۲۰۱۴، ساختار روایی آن بود که در تضاد با استانداردهای آن زمانِ شبکه NBC قرار داشت. سریال‌هایی که در آن دوره برای بقا می‌جنگیدند، اغلب مجبور بودند به سمت ساختارهای «یک پرونده در هر اپیزود» حرکت کنند تا بینندگان گذری را جذب کنند. کنستانتین اما پتانسیل تبدیل شدن به یک سریالِ «سریالی» (Serialized) با خطوط داستانی پیچیده و کلیف‌هنگرهای انتهای اپیزودِ میخکوب‌کننده را داشت. وقتی شما در حال ساختن دنیایی هستید که موجودات جهنمی و ارواح خبیثه در آن حکمرانی می‌کنند، محدود کردن داستان به ۱۳ قسمت، عملاً اجازه نمی‌دهد که «توسعه جهان داستانی» (World Building) به نقطه اوج خود برسد. در واقع، این سریال پیش از آنکه بتواند بال و پر بگیرد، با قیچی سانسورِ کنداکتور قطع شد.

بقایِ کاراکتر در دنیای آرورس (Arrowverse)؛ یک پیروزی پس از مرگ

اتفاق عجیبی که برای کنستانتین رخ داد، در تاریخ تلویزیون کم‌سابقه است. معمولاً وقتی سریالی با ۱۳ اپیزود لغو می‌شود، کاراکتر به تاریخ می‌پیوندد. اما مت رایان به قدری در این نقش درخشید که توانست به عنوان یک «مهمان ویژه» در سریال‌های دیگر دنیای آرورس مانند کماندار (Arrow) و افسانه‌های فردا (Legends of Tomorrow) ظاهر شود. حضور ۶۳ قسمتی او در افسانه‌های فردا، عملاً یک فصل کاملِ طولانی‌تر از سریال اصلی برای او رقم زد. این موضوع ثابت می‌کند که مشکل نه از «کاراکتر» بود و نه از «بازیگر»، بلکه مشکل از سیستم توزیع و پلتفرمی بود که نمی‌دانست چگونه باید یک درام فانتزیِ بزرگسالانه را در زمان مناسب به مخاطب هدفش برساند.

درس‌هایی برای استریمینگ مدرن

امروز که به دوران طلایی استریمینگ نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که کنستانتین می‌توانست در پلتفرم‌هایی مانند اچ‌بی‌او مکس (HBO Max) یا حتی اپل تی‌وی پلاس (Apple TV+) به یک اثر کالت کلاسیک تبدیل شود. جایی که مخاطبِ «بینج‌واچینگ» (Binge-watching) منتظر است تا در یک نشست، تمام پیچیدگی‌های یک پرونده ماورایی را دنبال کند. لغو کنستانتین در سال ۲۰۱۴، درس بزرگی به شو رانرهای امروزی داد: اگر یک دنیای داستانی غنی دارید، آن را در قالب‌های کوتاه و محدودِ شبکه‌های سنتی محصور نکنید. کنستانتین قربانی شد، اما میراث او در قالب همان حضورهای کوتاه در سریال‌های دیگر، ثابت کرد که قصه‌های خوب، حتی با وجود کج‌سلیقگی‌های مدیریتی، راه خود را برای ماندگاری در ذهن مخاطب پیدا می‌کنند.