جنگ سرد فینچر و زنجیره‌های سینمایی؛ بن‌بستِ اکران برای «کلیف بوث»

برخورد سختِ جریان اصلی با استراتژی استریمینگ

وقتی نام «دیوید فینچر» (David Fincher) با قلم «کوئنتین تارانتینو» (Quentin Tarantino) در یک پروژه گره می‌خورد، مخاطب انتظار یک کلاس درس در کارگردانی و دیالوگ‌نویسی را دارد. اما «ماجراهای تازه کلیف بوث» (The Further Mis-Adventures of Cliff Booth) در حال حاضر نه به خاطر نبوغ هنری‌اش، بلکه به دلیل یک بن‌بست استراتژیک در صدر اخبار است. تصمیم زنجیره‌های بزرگ سینمایی Regal و Cinemark برای عدم نمایش این فیلم، نشان‌دهنده شکاف عمیق میان پلتفرم‌های استریمینگ و مدل سنتی اکران است.

این نبرد، فراتر از یک اختلاف تجاری ساده است. در حالی که «نتفلیکس» (Netflix) تلاش می‌کند تا با بهره‌گیری از قدرت IMAX، پرستیژ سینمایی محصولات خود را بالا ببرد، صاحبان سالن‌های زنجیره‌ای همچنان بر سرِ «پنجره اکران» (Theatrical Window) با استریمرها در حال جنگ هستند. وقتی یک غول صنعت، ظرفیت نمایش خود را از ۱۲۰ سالن محروم می‌کند، پیامی واضح به نتفلیکس می‌فرستد: «قوانین بازی عوض نشده است.»

کلیف بوث؛ فراتر از یک بدلکار در سایه هالیوود

تارانتینو در «روزی روزگاری در هالیوود» (Once Upon a Time in Hollywood)، «کلیف بوث» را به عنوان نمادِ مردانِ فراموش‌شده صنعت سینما ترسیم کرد. حالا در این اسپین‌آف، او به عنوان یک «فیکسر» (Fixer) در بطنِ فاسد و تاریک هالیوودِ ۸ سال بعد از اتفاقات فیلم اصلی فعالیت می‌کند. بازی «برد پیت» (Brad Pitt) در این نقش، یکی از آرک‌های روایی کاراکتر در طول فصل‌هایِ ذهنیِ تارانتینو است که حالا توسط فینچر به زبانِ بصریِ سرد و محاسباتِ دقیقِ سینمایی ترجمه می‌شود.

فینچر که استادِ کالبدشکافیِ روان‌شناختیِ شخصیت‌ها در محیط‌های بسته است، احتمالاً بوث را نه در یک فضای اکشنِ صرف، بلکه در هزارتویِ قراردادهای استودیویی و فسادِ پشت‌پرده گرفتار کرده است. حضور «تیموتی اولیفانت» (Timothy Olyphant) در کنار پیت، نویدبخشِ شیمیِ بی‌نظیری است که می‌توانست در پرده نقره‌ای IMAX، تجربه‌ای خیره‌کننده خلق کند. با این حال، محدودیت‌های فعلی اکران، عملاً «ریتم داستان‌گویی در مدیوم تلویزیون و سینما» را که فینچر به آن شهره است، زیر سایه حواشی اداری قرار داده است.

کلیف‌هنگرِ استراتژیک؛ آیا نتفلیکس کوتاه می‌آید؟

این اتفاق، یک «کلیف‌هنگر» واقعی برای آینده مدل تجاری نتفلیکس است. آیا این پلتفرم بالاخره تن به اکران‌های طولانی‌مدت می‌دهد تا بتواند رضایت صاحبان سالن‌ها را جلب کند؟ یا اینکه به مسیرِ «بینج‌واچینگ و خستگی مخاطب» از تماشای آثار بلاک‌باستری در نمایشگرهای خانگی ادامه می‌دهد؟ حذف شدن از Regal و Cinemark برای فیلمی که قرار بود پیشروِ اکران انحصاری IMAX باشد، یک شکست تاکتیکی بزرگ است.

اگر این فیلم در اکرانِ محدودِ باقی‌مانده خود شکست بخورد، احتمالاً «اتاق نویسندگان و قلم شو رانرها» در پروژه‌های آیندهِ استریمرها دست‌به‌عصا‌تر حرکت خواهند کرد. استراتژی «توسعه جهان داستانی و اسپین‌آف‌ها» که نتفلیکس به شدت روی آن سرمایه‌گذاری کرده، اکنون با یک چالشِ زیرساختی روبروست. سینماداران معتقدند که نتفلیکس نمی‌تواند همزمان هم «صاحبِ خانه» باشد و هم «مهمانِ ناخوانده» در سالن‌های آن‌ها.

تضادِ فرم و محتوا در آستانه اکران

در فاصله کمتر از یک ماه تا اکران ۲۵ نوامبر، تیم بازاریابی فیلم در وضعیت اضطراری قرار دارد. فیلمی که برای دیده‌شدن در فرمت 4K و ابعادِ غول‌آسای IMAX ساخته شده، حالا با خطرِ محدود شدن به نمایشگرهای کوچک‌تر و خانگی روبروست. این اتفاق باعث می‌شود که «ریتم اپیزود به اپیزود» یا در واقع ضرب‌آهنگِ سینماییِ فینچر، آن‌طور که باید به مخاطب منتقل نشود.

فینچر همواره به دنبال کنترلِ مطلق بر رویِ خروجیِ بصریِ آثارش بوده است. اینکه او حالا با چنین محدودیتی روبرو شده، می‌تواند رویِ تعاملاتِ آینده او با استریمرها تأثیر بگذارد. آیا ما شاهدِ عقب‌نشینیِ نتفلیکس خواهیم بود یا این غولِ استریمینگ، سالن‌های سینمایِ اختصاصیِ خودش را خواهد ساخت؟ جواب این سوال در موفقیت یا شکستِ فروشِ بلیت‌های باقی‌مانده برای «کلیف بوث» نهفته است؛ پروژه‌ای که شاید بیش از آنکه یک فیلم باشد، یک «بیانیه» در جنگِ مدرنِ سینماست.