سایه‌سارِ نفوذ؛ وقتی حریم خصوصی در هزارتوی تکنولوژیِ جاسوسی ذوب می‌شود

رخنه در حریم امن؛ وقتی آیفون به ابزار نظارت بدل می‌شود

در تئاتر سیاست مدرن، جایی که مرزهای میان حقیقت و امرِ بازنمایی‌شده به غایت باریک شده، خبر هک احتمالی آیفون‌های نمایندگان پارلمان آلمان (Bundestag) توسط جاسوس‌افزارهای دولتی، بیش از آنکه یک گزارش فنیِ ساده باشد، واقعه‌ای است که زیرمتن‌های روان‌شناختیِ امنیت در عصر دیجیتال را به چالش می‌کشد. اداره فدرال امنیت اطلاعات آلمان (BSI) در بیانیه‌ای که بوی اضطرابِ پنهان می‌دهد، هشدار داده است که دریافت اعلان‌های تهدید از سوی اپل (Apple)، باید به مثابه یک «پذیرشِ نفوذ» تلقی شود. این یعنی در دنیایی که ما گوشی‌های هوشمندمان را به عنوان امتداد وجودیِ خویش می‌پذیریم، اکنون با یک «دیگریِ» نامرئی روبرو هستیم که بی‌صدا در بطنِ داده‌های ما رسوخ می‌کند.

استعاره بصریِ «حمله صفر-کلیک»؛ خشونتِ نامرئی دیجیتال

آنچه در این رخداد بیش از هر چیز تکان‌دهنده است، ماهیتِ تکنیکالِ حملات Zero-click است. در سینمای مؤلف، ما همیشه به دنبال سکوت‌های سنگین میان دیالوگ‌ها هستیم؛ همان‌جایی که حقیقت در خلأِ کلمات زاده می‌شود. در دنیای امنیت سایبری، این حملات دقیقاً همان «سکوت سنگین» هستند. بدون آنکه کاربر بر لینکی کلیک کند یا فایلی را بگشاید، دیواره‌های دیجیتالِ حریم خصوصی فرو می‌ریزند. این نوعی خشونتِ عریان و در عین حال نامرئی است؛ شبیه به یک قاب‌بندی اکسپرسیونیستی که در آن، سوژه حتی نمی‌داند که هدفِ یک لنزِ جاسوسی قرار گرفته است. گوشی هوشمند، که قرار بود ابزارِ اتصالی جهانی باشد، اکنون به یک «تله‌یِ شفاف» بدل شده است.

پارادوکسِ قدرت؛ دولت‌ها در قامتِ کارفرمایانِ جاسوسی

نکته‌ای که در پسِ این هیاهو مغفول مانده، پیوندِ شومِ میان نهادهای رسمی و شرکت‌های خصوصیِ تولیدکننده‌یِ جاسوس‌افزار است. وقتی می‌شنویم که سازمان‌هایی نظیر NSO Group با نرم‌افزار بدنامِ پگاسوس (Pegasus) چگونه مناسباتِ قدرت را جابجا می‌کنند، به یاد می‌آوریم که تکنولوژی نه در خلأ، بلکه در خدمتِ امیالِ سیاسی رشد می‌کند. اینکه دولت‌ها خود خریدارِ ابزارهایی هستند که می‌تواند امنیتِ نمایندگانِ خودشان را در پارلمان به مخاطره بیندازد، نوعی «پوچیِ تراژیک» را تداعی می‌کند. این دقیقاً همان جایی است که امضایِ مؤلفِ فناوری‌های مدرن، به جای آزادی، به سمتِ کنترلِ مطلقِ «سوژه» متمایل می‌شود.

طنینِ احساسیِ یک هشدارِ جهانی

این واقعه محدود به راهروهای سیاسیِ برلین نیست. رادوان مرتادا (Radwan Mortada)، فیلمسازِ ساکنِ بیروت، که بار دیگر اعلانِ نفوذِ اپل را دریافت کرده، گواهی بر این مدعاست که این «سایه‌سارِ جاسوسی» چتری جهانی است که بر سرِ ۹۹ کشور پهن شده است. ما با یک جریانِ زیرپوستی مواجهیم که مرزهای جغرافیایی را درنوردیده است. در این میان، اپل که خود بازیگرِ اصلیِ این درام است، با ارسالِ این هشدارها، در واقع نقشِ یک «راویِ غیرقابل‌اعتماد» را بازی می‌کند؛ شرکتی که با وجودِ ادعاهایِ سنگینِ امنیتی، تنها می‌تواند هشدار دهد، اما نمی‌تواند جلویِ «تراژدیِ نفوذ» را بگیرد.

پرسش از اصالت؛ آیا حریم خصوصی به پایانِ خود رسیده است؟

در پایان، باید از خود بپرسیم که در جهانی که دستگاه‌های جیبی ما می‌توانند به راحتی علیه ما شهادت دهند، مفهومِ «خلوتِ انسانی» چه معنایی دارد؟ از منظرِ مطالعاتِ سینمایی و اجتماعی، ما شاهدِ نوعی «سلبِ مالکیتِ وجودی» هستیم. گوشیِ هوشمند دیگر متعلق به صاحبش نیست؛ بلکه به میدانِ نبردی تبدیل شده که در آن قدرت‌هایِ فرادست، بدونِ اجازه و بی‌صدا، روایت‌هایِ زندگیِ ما را استخراج می‌کنند. این واقعه در آلمان، زنگِ خطری است برای تمام کسانی که هنوز به «اصالتِ نگاه» و استقلالِ فردیِ خود در دنیایِ دیجیتال باور دارند. ما در یک میزانسنِ مینی‌مالیستیِ جهانی گیر افتاده‌ایم؛ جایی که نورِ نمایشگرِ گوشی، تنها روشناییِ موجود در یک اتاقِ تاریکِ نظارتِ همگانی است.