طوفان تعدیل در امپراتوری دیزنی؛ دستور بربنک برای کاهش ۲۰ درصدی هزینه‌ها

زلزله در قلعه جادویی بربنک؛ صورت‌حساب مالی بر رویای سینمایی سنگینی می‌کند

امپراتوری عظیم دیزنی (The Walt Disney Company) بار دیگر در آستانه یکی از سهمگین‌ترین تکانه‌های ساختاری خود قرار گرفته است. بر اساس تازه‌ترین گزارش‌های منتشرشده توسط بلومبرگ (Bloomberg News) و رسانه‌های معتبر هالیوود، استودیوی قرن‌بیست‌ویكمی بربنک آماده می‌شود تا بزرگ‌ترین موج تعدیل نیروی سال جاری را رقم بزند. بر اساس دستورالعمل‌های داخلی صادرشده، از مدیران ارشد در بخش‌های مختلف خواسته شده تا برنامه‌ای عملیاتی برای کاهش حداقل ۲۰ درصدی هزینه‌های سالانه واحد زیرمجموعه خود تدوین کنند؛ تصمیمی تلخ که خروجی مستقیم آن، قطع همکاری با هزاران نیروی انسانی در بخش‌های مختلف تولید، توزیع و بازاریابی خواهد بود.

این تصمیم نگران‌کننده درست در زمانی رخ می‌دهد که فضای رسانه‌ای و تجاری هالیوود تحت فشار بی‌سابقه Wall Street برای انضباط مالی قرار دارد. دیزنی که زمانی با اتکا به بودجه‌های نامحدود و سفره‌ پهن تولیدات پرخرج، استانداردسازی بلاک‌باسترهای مدرن را رهبری می‌کرد، حالا مجبور شده تیغ تیز اصلاحات را بر پیکر خود بکشد. کاهش ۲۰ درصدی هزینه‌ها تنها یک رقم ساده روی کاغذ نیست، بلکه نشان‌دهنده تغییر جهت استراتژیک استودیویی است که دریافت جادوی روی پرده بدون ارقام مثبت در دفاتر مالی، دیگر دوامی نخواهد داشت.

روایت این تعدیل گسترده، بازتاب‌دهنده بحرانی عمیق‌تر در شریان‌های اصلی صنعت سرگرمی است. وقتی غولی به عظمت دیزنی دست به چنین جراحی دردناکی می‌زند، پیام روشنی برای تمام رقبا ارسال می‌شود: دوران خرج‌های بی‌حساب‌وکتاب برای پر کردن ویترین‌ها به پایان رسیده و ریتم تدوین هزینه‌ها باید با سرعت صعود سودآوری تجاری هماهنگ شود.

از گیشه‌های پرفرازونشین تا کابوس استریم؛ سرچشمنه فشار روی دیزنی

برای درک ابعاد این عقب‌نشینی مالی، باید به شبکه درهم‌تنیده‌ای از افت درآمدهای سنتّی و هزینه‌های کمرشکن مدرن نگاه کرد. شبکه تلویزیونی خطی دیزنی، شامل شبکه‌هایی مثل ABC و مجموعه شبکه‌های ورزشی ESPN، که سال‌ها حکم گاو شیرده این سرویس را داشتند، با سرعت بی‌سابقه‌ای در حال از دست دادن مخاطبان و ریزش مشترکان کابل هستند. از سوی دیگر، سرویس استریم دیزنی پلاس (Disney+) گرچه توانسته ده‌ها میلیون کاربر جذب کند، اما مسیر دستیابی به سودآوری پایدار در آن بسیار ناهموارتر و گران‌تر از پیش‌بینی‌های اولیه از آب درآمده است.

در سوی دیگر میدان، وضعیت باکس‌آفیس سینمایی نیز مانند گذشته یکدست و تضمین‌شده نیست. اگرچه آثار پرفروشی مانند قسمت‌های جدید برخی فرنچایزها هنوز فروش‌های میلیارد دلاری ثبت می‌کنند، اما ریسک شکست پروژه‌های ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون دلاری به طرز چشمگیری افزایش یافته است. هزینه‌های هنگفت تولید و بازاریابی در کنار افت اشتیاق عمومی برای دیدن آثار تکراری، سبب شده تا بازگشت سرمایه در سالن‌های سینما با عدم قطعیتی فرساینده همراه شود.

همین عدم قطعیت در گیشه و هزینه‌های سرسام‌آور نگه‌داشت پلتفرم‌های استریم، هیئت‌مدیره را به این نتیجه رسانده که ساختار فعلی دیزنی بیش از حد سنگین و پرهزینه است. کاهش ۲۰ درصدی هزینه‌های عملیاتی تلاش مستقیم برای حفظ ارزش سهام در بازارهای مالی و تضمین نقدینگی استودیو در مواجهه با خطرات احتمالی آینده به شمار می‌رود.

تیغ کند درام‌سازی؛ آسیب‌پذیری بخش‌های خلاق و پروژه‌های عظیم

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های مراجعین و سینه‌فیل‌ها این است که این موج از اخراج‌ها و کاهش بودجه، چه تأثیری بر کیفیت و کمیت فیلم‌ها خواهد گذاشت؟ وقتی صحبت از کاهش ۲۰ درصدی هزینه‌ها می‌شود، واحدهای کلیدی مانند مارول استودیوز (Marvel Studios)، لوکاس‌فیلم (Lucasfilm)، پیکسار (Pixar) و بخش انیمیشن دیزنی نمی‌توانند کاملاً از این طوفان در امان بمانند. اگرچه دیزنی تلاش خواهد کرد هسته اصلی استعدادهای خلاق خود را حفظ کند، اما لایه‌های پشتیبانی، جلوه‌های ویژه بصری (VFX)، تدوین و مراحل پس از تولید به شدت زیر ذره‌بین قرار خواهند گرفت.

در سال‌های اخیر، اتکای بیش از حد به جلوه‌های ویژه کامپیوترمحور و فیلم‌برداری‌های مجدد (Reshoots) پرهزینه، بودجه ساخت فیلم‌های مارول و آثار داستانی دیزنی را به رقم‌های عجیب ۳۰۰ میلیون دلاری رسانده بود. با اجرای این سیاست جدید، روند «چابک‌سازی اجباری» استودیوها را مجبور خواهد کرد تا در مرحله پیش‌تولید و نگارش فیلم‌نامه دقت بسیار بیشتری به خرج دهند. دیگر خبری از چک‌های سفید امضا برای تغییرات دقیقه‌نودی در میزانسن و داستان نخواهد بود.

علاوه بر این، احتمال لغو یا بایگانی شدن پروژه‌های پرریسک، عناوین فرعی استریم و فرنچایزهایی که بازدهی تجاری ضعیفی داشته‌اند بسیار بالا است. تمرکز استودیو به سمت تولید آثار کم‌تعدادتر ولی با تضمین سودآوری بالاتر و ساختار دراماتیک محکم‌تر سوق پیدا خواهد کرد؛ رویکردی که شاید در کوتاه‌مدت به تنوع سبد آثاری دیزنی ضربه بزند، اما مانع از سقوط مالی پروژه‌ها می‌شود.

شطرنج باب ایگر روی تخته‌سنگ وال‌استریت؛ بقا به قیمت تغییر پوست

مدیرعامل دیزنی، باب ایگر (Bob Iger)، از زمان بازگشت دوباره خود به مسند قدرت، همواره تحت فشار شدید سهام‌داران فعال برای بازگرداندن جذابیت مالی به این برند قرار داشته است. ایگر که در دوره اول مدیریتش با خریدهای استراتژیک پیکسار، مارول و لوکاس‌فیلم دیزنی را به اوج اقتدار رساند، حالا در دوره دوم حضورش نقش یک معمار سخت‌گیر و بی‌رحم مالی را ایفا می‌کند. او پیش از این برنامه‌ای برای کاهش ۷.۵ میلیارد دلاری هزینه‌ها اعلام کرده بود و موج جدید تعدیل نیرو، گام بعدی این پازل پیچیده است.

تحلیل‌گران بازار بر این باورند که تصمیمات اخیر ایگر نشان‌دهنده پذیرش یک واقعیت تلخ است: هالیوود دیگر به دوران طلایی و بی‌دغدغه پیش از پاندمی بازنخواهد گشت. تعادل قدرت میان سینما، استریم و رسانه‌های خطی برهم خورده و استودیوها برای دوام آوردن، چاره‌ای جز انقباض ساختاری ندارند. فشار وال‌استریت روی دیزنی برای ارائه صورت‌های مالی سودآور، ایگر را مجبور کرده تا اولویت را از «توسعه تهاجمی» به «پایداری و سوددهی» تغییر دهد.

این شطرنج مدیریتی، اگرچه توانسته تا حدی اعتماد سرمایه‌گذاران بزرگ را جلب کند، اما روحیه کارمندان و جامعه خلاق هالیوود را به شدت متزلزل کرده است. ترس از موج‌های بعدی اخراج و کاهش منابع تولید، بر روی فضای کاری استودیوهای زیرمجموعه سایه افکنده است.

عصر بلاک‌باسترهای لاغرتر؛ آینده سینما پس از پاکسازی بزرگ

موج جدید تعدیل نیرو در دیزنی را نباید یک رویداد ایزوله و محدود به یک شرکت دانست؛ این اتفاق پیش‌درآمدی بر عصر جدیدی در هالیوود است که در آن «بلاک‌باسترهای لاغرتر» حکمرانی خواهند کرد. ابعاد تولید، ریتم ساخت و حتی شیمی بازیگران روی پرده تحت تأثیر این موازنه جدید مالی تغییر خواهد کرد. استودیوها دیگر تمایلی به پرداخت دستمزدهای نجومی یا ساخت دکورهای عظیم بی‌مورد نخواهند داشت و تمرکز اصلی بر روی سناریوهای منسجم‌تر و مدیریت دقیق میزانسن قرار خواهد گرفت.

برای صنعت سینما، این جراحی بزرگ می‌تواند در بلندمدت پیامدهای متناقضی داشته باشد. از یک سو، کاهش بودجه‌ها و تعدیل نیروهای متخصص می‌تواند به کیفیت فنی، تدوین و جلوه‌های بصری برخی آثار آسیب بزند و تعلیق نفس‌گیر صحنه‌های اکشن را کم‌رنگ کند. از سوی دیگر، این فشار مالی ممکن است استودیوها را مجبور کند تا به جای اتکای صرف به جلوه‌های ویژه کامپیوتری گران‌قیمت، دوباره به سمت داستان‌گویی اصیل، تعامل واقعی بازیگران و ایده‌های نوآورانه حرکت کنند.

دستور بربنک برای کاهش ۲۰ درصدی هزینه‌ها و اخراج هزاران کارمند، زنگ خطری جدی برای کل زیست‌بوم سرگرمی است. امپراتوری دیزنی برای حفظ تاج و تخت خود، در حال کوچک کردن مرزهایش است؛ فرآیندی دردناک که مشخص خواهد کرد جادوی سینما تا چه حد می‌تواند در برابر واقعیت‌های خشن دنیای تجارت و اعداد و ارقام گیشه مقاومت کند.