فراتر از رید ریچاردز؛ چرا دکتر استرنج دشمن اصلی ویکتور ون دوم است؟

تغییر پارادایم در اتاق نویسندگان مارول

برای دهه‌ها، مخاطبان کمیک‌بوک و حتی بینندگان آثار سینمایی، رقابت میان ویکتور ون دوم (Victor Von Doom) و رید ریچاردز (Reed Richards) را به عنوان ستون فقرات درگیری‌های مارول می‌شناختند. این تقابل کلاسیک، که ریشه‌هایش به دوران دانشجویی و آن حادثه شوم آزمایشگاهی بازمی‌گردد، همواره به عنوان هسته دراماتیک داستان‌های چهار شگفت‌انگیز (The Fantastic Four) شناخته می‌شد. اما حالا، با انتشار پیش‌نمایش Challenges of Doom: Doctor Strange #1، شاهد یک تغییر جهت استراتژیک در خطوط داستانی هستیم. شو رانرهای کمیک مارول با هوشمندی تمام، لنز دوربین را از روی رقابت علمی-تکنولوژیک برداشته و روی تقابل متافیزیکی و جادویی دوم با استفن استرنج (Stephen Strange) متمرکز کرده‌اند.

این تصمیم نه یک تغییر سلیقه‌ای، بلکه یک ضرورت در توسعه جهان داستانی مارول است. وقتی از «دشمن واقعی» صحبت می‌کنیم، در واقع به دنبال آنتاگونیستی هستیم که آینه‌ی تمام‌نمای قهرمان باشد. در حالی که رید ریچاردز تنها یک همکلاسی شکست‌خورده برای دوم است، دکتر استرنج کسی است که دقیقاً همان قدرت جادویی که دوم برای نجات مادرش از جهنم به آن نیاز دارد را در اختیار دارد. این اشتراک در قلمرو جادو، ریتم داستان‌گویی را از یک انتقام شخصی ساده به یک نبرد برای تسلط بر کیهان تغییر داده است.

جادو در برابر علم؛ تقابل دو جهان‌بینی

دلیل اصلی جذابیت این تغییر، در آرک روایی کاراکتر در طول فصل‌های اخیر کمیک‌ها نهفته است. ویکتور ون دوم هرگز خود را یک دانشمند ساده ندیده است؛ او ترکیبی از نبوغ علمی و دانش غیبی است. با این حال، در طول تمام این سال‌ها، او همواره در سایه‌ی دکتر استرنج به عنوان «جادوگر اعظم» قرار داشته است. وقتی انشنت وان (The Ancient One) در پیش‌نمایش جدید، دکتر استرنج را به عنوان هدف نهایی دوم معرفی می‌کند، عملاً تایید می‌کند که تضاد اصلی در هستی‌شناسی این دو نهفته است.

دکتر دوم، برخلاف دشمنان دیگر، فقط به دنبال نابودی نیست؛ او به دنبال مشروعیت است. او می‌خواهد «جادوگر اعظم» باشد تا بتواند جهان را به زعم خود اصلاح کند. استرنج برای او، نه فقط یک مانع، بلکه یک «نسخه موفق‌تر» از خودش است. این حسادت عمیق و رقابت برای تصاحب عنوان Sorcerer Supreme، موتور محرکه‌ای است که باعث می‌شود هر برخورد این دو، پتانسیل تبدیل شدن به یک کلیف‌هنگر انتهای اپیزودِ نفس‌گیر را داشته باشد.

میراث سنگین Triumph and Torment

اگر به عقب برگردیم و رمان گرافیکی کلاسیک Triumph and Torment را مرور کنیم، متوجه می‌شویم که این تنش از سال ۱۹۸۹ در حال پخت‌وپز بوده است. در آن اثر ماندگار که توسط راجر استرن (Roger Stern) نوشته و با قلم مایک مینیولا (Mike Mignola) تصویرسازی شده بود، شاهد بودیم که چگونه دوم و استرنج در کنار هم علیه مفیستو (Mephisto) متحد شدند، اما این اتحاد تنها پوششی برای خیانت‌های دوم بود. این دقیقاً همان جایی است که ریتم داستان‌گویی در مدیوم تلویزیون و کمیک به هم گره می‌خورند؛ جایی که متحدین، دشمنانِ بالقوه فردا هستند.

رویداد اخیر Doomquest، اوجِ این تقابل بود. زمانی که دوم با ترفندهای پیچیده توانست عنوان جادوگر اعظم را از استرنج برباید، ثابت کرد که چقدر برای رسیدن به این جایگاه تشنه است. شکست در این مسیر و سقوط به گذشته، تنها باعث شده تا کینه او نسبت به استرنج عمیق‌تر شود. این دیگر یک دعوای شخصی در دانشگاه نیست؛ این یک جنگ تمام‌عیار برای تعیین سرنوشت واقعیت است.

چرا این تغییر برای آینده مارول حیاتی است؟

این تصمیم مارول برای بازتعریف دشمنیِ دوم، نشان‌دهنده خستگی مخاطب از تکرار تقابل‌های قدیمی است. هواداران دیگر با تکرار کلیشه‌های ریچاردز-دوم هیجان‌زده نمی‌شوند، اما تماشای تقابل دو قدرت بزرگ جادویی، پتانسیل‌های بی‌نظیری برای توسعه جهان داستانی و اسپین‌آف‌ها ایجاد می‌کند. حالا که Challenges of Doom به پایان رسیده و ویکتور به زمان حال بازگشته است، ما با یک دومِ تشنه‌تر و زخم‌خورده‌تر روبرو هستیم.

آرک روایی جدید، استرنج را در موقعیت آسیب‌پذیری قرار داده که تاکنون ندیده‌ایم. او نه تنها باید با تهدیدات کیهانی بجنگد، بلکه باید سایه‌ی سنگینِ کسی را تحمل کند که ادعای مالکیت بر قلمرو جادو را دارد. این تغییر رویکرد، هوشمندانه است چون به جای تکیه بر خاطرات نوستالژیک مخاطب، دنیای جدیدی از پتانسیل‌های روایی را با استفاده از شو رانرهای خلاقِ مارول باز کرده است. باید دید آیا استرنج می‌تواند از این نبردِ کیهانی جان سالم به در ببرد یا خیر.