قربانی شدن Mass Effect در مسلخ بدهی‌های کلان الکترونیک آرتز

وقتی عددها جای هنر را می‌گیرند

در دنیای بازی‌های ویدیویی، گاهی اوقات سقوط یک استودیو افسانه‌ای نه در میدان نبرد، بلکه در اتاق‌های تاریک جلسات هیئت‌مدیره رقم می‌خورد. گزارش‌های اخیر پیرامون تعطیلی استودیوی بایوور (BioWare) توسط الکترونیک آرتز (Electronic Arts)، پرده از حقیقتی تلخ برمی‌دارد: هنر در ترازوی بدهی‌های ۱۸ میلیارد دلاری، همیشه وزن کمتری نسبت به پیش‌بینی‌های عددی بازار دارد. اینکه یک غول صنعت گیم مجبور شود بین میراثی چون Mass Effect و لایسنسِ پول‌ساز Star Wars یکی را انتخاب کند، نشان‌دهنده بن‌بست استراتژیک در مدیریت کلان EA است. مدیران این شرکت به جای سرمایه‌گذاری روی ریسک‌پذیری خلاقانه، مسیر «امن‌تر» را انتخاب کردند؛ مسیری که در آن بتل‌فرانت ۳ (Star Wars Battlefront 3) به عنوان یک محصول تجاری پیش‌بینی‌پذیر، بر پروژه جاه‌طلبانه Mass Effect Universe مقدم شمرده شد.

میراثی که در نطفه خفه شد

آنچه بیش از همه قلب طرفداران نقش‌آفرینی‌های کلاسیک را می‌فشارد، جزئیات فاش‌شده از پروژه Mass Effect Universe است. این بازی قرار بود ۶۰۰ سال پس از جنگ ریپرها (Reaper War) روایت شود؛ دورانی که کهکشان درگیر یک جنگ سرد میان‌ستاره‌ای بود. کانسپت‌های اولیه از شخصیتی سخن می‌گفتند که ترکیبی از دقتِ مرگبار جان ویک و کاریزمای جیمز باند بود. وعده «آزادی عمل به سبک Hitman» در طراحی مراحل و روابطی که برخلاف استانداردهای مدرن، «سانسور نشده» بودند، نشان می‌داد که بایوور قصد داشت روحِ جسور و اتمسفر تاریک خود را به نسل جدید بازگرداند. اما افسوس که این رویاها در برابر «بهینه‌سازی پورتفوی» قربانی شدند.

سایه سنگین لایو سرویس بر پیکره نقش‌آفرینی

نکته تکان‌دهنده در گزارش‌های منتشر شده، نگاه ابزاری مدیران EA به عناوین داستانی است. ابراز تاسف مدیران از عدم تبدیل شدن Dragon Age: The Veilguard به یک بازی «لایو سرویس» (Live Service)، به وضوح نشان می‌دهد که آن‌ها چگونه به دنبال تبدیل کردن داستان‌های غنی به ماشین‌های چاپ پولِ آنلاین هستند. برای شرکتی که درگیر بازسازی ساختار اجرایی خود با حضور مدیران بخش‌های ورزشی است، مفاهیمی چون «روایت محیطی و لور مخفی» وزن چندانی ندارد. وقتی تصمیمات استراتژیک توسط کسانی گرفته می‌شود که سودِ کوتاه‌مدتِ لوت‌باکس‌ها را به عمقِ تجربه نقش‌آفرینی ترجیح می‌دهند، مرگ پروژه‌هایی مثل Mass Effect 5 اجتناب‌ناپذیر است.

تقابل ریسک و امنیت در دنیای اعداد

اگر به کارنامه EA در سال‌های اخیر نگاه کنیم، متوجه می‌شویم که بتل‌فرانت ۲ (Star Wars Battlefront 2) پس از یک شروع فاجعه‌بار با لوت‌باکس‌های بحث‌برانگیز، به مرور زمان توانست جایگاه خود را تثبیت کند. این «قابلیتِ اصلاح شدن» دقیقاً همان چیزی است که مدیران را به وسوسه می‌اندازد. در نگاه آن‌ها، استار وارز برندی است که حتی با شکست اولیه هم قابلِ ترمیم است، اما یک نقش‌آفرینی تک‌نفره عمیق، اگر در لحظه عرضه شکست بخورد، به سختی می‌تواند بازگردد. این تفکرِ «محافظه‌کارانه» باعث شد تا آینده‌ی بایوور، استودیویی که زمانی استاندارد طلایی RPGها را تعیین می‌کرد، به مسلخ برود.

پایان یک دوران یا آغاز فصلِ خاکستری؟

تعطیلی بایوور تنها یک خبر در تیتر رسانه‌ها نیست؛ این پایانِ یک دوران برای گیمرهای سولز‌بورن و نقش‌آفرینی‌دوست است. بایوور استودیویی بود که به ما یاد داد چطور با تصمیمات اخلاقی در دیالوگ‌ها، سرنوشت کهکشان را تغییر دهیم. جایگزین کردن این عمق با مدل‌های تجاری «پیش‌بینی‌پذیر»، نشان از نوعی زوال فرهنگی در لایه‌های مدیریتی EA دارد. اگرچه ممکن است در آینده بازی‌های دیگری از استار وارز ببینیم، اما فقدانِ آن نگاه هنری و جسارت در طراحی سیستم‌های بیلدسازی که در DNA بایوور بود، حفره‌ای بزرگ در صنعت بازی باقی خواهد گذاشت که با هیچ به‌روزرسانیِ لایو سرویسی پر نخواهد شد.