سقوطِ دراماتیک نظارت؛ وقتی سازمان حفاظت محیط‌زیست، هوا را به حال خود رها کرد

پرده‌برداری از یک عقب‌نشینی استراتژیک در سایه سکوت

در دنیای سینمای مؤلف، گاهی سکوت‌های میان دیالوگ‌ها از خودِ کلام، روایت‌گرترند. در ساحت سیاست‌گذاری‌های زیست‌محیطی نیز، همین قاعده برقرار است. خبر اخیر «سازمان حفاظت محیط‌زیست ایالات‌متحده (Environmental Protection Agency - EPA)» مبنی بر پایان دادن به دو دهه تلاش نافرجام برای پایش آلاینده‌های هوایی در مزارع صنعتی، نه یک تصمیم فنی، بلکه یک «کات» نهایی بر یک سناریوی طولانی و فرسایشی است. این آژانس، پس از بیست سال ادعای تلاش برای تدوین مدل‌های اندازه‌گیری آلایندگی مزارع دامپروری متمرکز (Concentrated Animal Feeding Operations - CAFOs)، حالا صراحتاً اعلام کرده که دیگر به دنبال ابزاری برای تنظیم مقررات تحت «قانون هوای پاک (Clean Air Act)» نیست.

این چرخش ناگهانی، بیش از آنکه یک رویکرد علمی باشد، به یک میزانسن مینی‌مالیستی اما هولناک شباهت دارد؛ جایی که مسئولیت‌پذیری در قابِ تصویر گم می‌شود. وقتی سازمانی که وظیفه‌اش پاسداری از سلامت عمومی است، به بهانه «عدم وجود داده‌های به‌روز»، از نظارت بر منابعی که سالانه عامل ۱۲,۷۰۰ مرگ‌ومیر در ایالات‌متحده هستند دست می‌کشد، ما با یک فروپاشی اخلاقی در فرمِ حاکمیت مواجهیم. این همان نقطه‌ای است که «امضای مؤلف» در مدیریت کلان به یک امضایِ انفعالی تبدیل می‌شود.

استعاره‌های بصری از آلودگی در پسِ دیوارهای صنعتی

برای درک عمق این فاجعه، باید از قاب‌های انتزاعیِ بوروکراسی فراتر رفت. تصور کنید هزاران حیوان در فضایی محدود محبوس شده‌اند؛ جایی که آمونیاک، اکسیدهای نیتروژن، دی‌اکسید گوگرد و ذرات معلق، در فضایی بسته چرخ می‌زنند و از طریق فن‌های عظیم به اتمسفر پرتاب می‌شوند. این مزارع، به جای طبیعتِ سبز، به کارخانه‌های تولید سم بدل شده‌اند. اما در روایتِ رسمیِ EPA، این واقعیتِ تلخ با اصطلاحات پیچیده‌ای نظیر «توافق‌نامه انطباق هوا (Air Consent Agreement)» تطهیر شده است.

از سال ۲۰۰۵، این توافق‌نامه عملاً نوعی مصونیت قضایی برای مزارع ایجاد کرد. در ازایِ وعده‌ی شرکت در یک مطالعه علمی برای تدوین متدولوژی‌های سنجش، این مزارع از شمولِ پیگرد قانونی تحت قوانین CERCLA و EPCRA خارج شدند. اما این «مطالعه» به یک پروسه بی‌پایان بدل شد؛ یک تعلیقِ دراماتیک که تنها نتیجه‌اش، خنثی کردنِ ابزارهای نظارتی بود. همان‌طور که «تارا هاینزن (Tarah Heinzen)»، مدیر حقوقی گروه «Food & Water Watch» به درستی اشاره می‌کند، EPA در تمام این سال‌ها مشغولِ تکه‌تکه کردنِ ابزارهای خودش بوده است.

ناتوانیِ خودخواسته در برابرِ واقعیت‌های علمی

استدلال «ابیگیل تاردف (Abigale Tardif)»، معاون موقت در دفتر هوا و تشعشعات EPA، مبنی بر اینکه «داده‌های موجود بیش از حد قدیمی و محدود هستند»، بیش از آنکه یک توجیه فنی باشد، یک اعترافِ تلخ به شکست است. در تحلیل سینمایی، ما این را «بازی سکوت» می‌نامیم؛ زمانی که کنشگر به جای رویارویی با حقیقت، چشمانش را می‌بندد. این استدلال که «هر مزرعه متفاوت است و نمی‌توان یک مدل کلی اعمال کرد»، یک مغلطه کلاسیک برای فرار از مسئولیت است.

ایالت کالیفرنیا (California) نشان داده است که مدل‌های علمی برای اندازه‌گیری آلاینده‌های دامپروری وجود دارند و کاملاً قابل اجرا هستند. وقتی سازمان‌های محلی می‌توانند، اما نهاد فدرال ادعای ناتوانی می‌کند، ما با یک «زیرمتن روان‌شناختی» از زدوبندهای سیاسی مواجهیم. این ناتوانی، ناتوانیِ علم نیست؛ ناتوانیِ اراده است. در واقع، دولت با این تصمیم، عملاً به مزارع صنعتی «چراغ سبز» نشان داده تا بدون هیچ‌گونه ترس از نظارت، به فعالیت‌های آلاینده خود ادامه دهند.

طنین احساسیِ یک پایان‌بندیِ تلخ برای محیط‌زیست

پایان‌بندی این ماجرا، فاقد هرگونه کاتارسیس یا رستگاری است. حذفِ نظارت بر متان – که صنعت دامپروری بزرگ‌ترین منبع تولید آن در ایالات‌متحده است – توسط کنگره در لوایح بودجه، نشان می‌دهد که این عقب‌نشینی، یک سیاستِ سیستماتیک است. این یک پایان‌بندی با طنینِ احساسیِ سرد و خاکستری است؛ جایی که سود اقتصادی بر سلامتِ تنفس‌کردنِ جامعه اولویت می‌یابد.

ما در حال تماشایِ اکرانِ یک فیلمِ سیاه هستیم که در آن، آژانسِ محیط‌زیست، نقشِ سیاهی‌لشکرِ منافعِ صنعتی را بازی می‌کند. خروج از این توافق‌نامه، نه تنها به معنای عدم نظارت، بلکه به معنای پذیرشِ این است که «قانون هوای پاک» در برابرِ دیوارهای سیمانیِ مزارع صنعتی، بی‌قدرت است. این، روایتِ تنهاییِ هوایی است که هر روز تنفس می‌کنیم؛ هوایی که در میانِ بوروکراسیِ بی‌رحم و سکوتِ نهادهای نظارتی، به آرامی در حالِ مسموم شدن است.