نیم‌قرن وحشت و جنون؛ نگاهی به گنجینه‌های نادیده در دنیای استیون کینگ

پنجاه سالگی یک امپراتوری: از «کری» تا ابدیت

نوامبر ۱۹۷۶ بود که با اکران «کری (Carrie)» به کارگردانی برایان دی پالما (Brian De Palma)، جرقه‌ای در سینمای وحشت زده شد که تا امروز، نیم‌قرن بعد، همچنان شعله‌ور است. در آن زمان، استیون کینگ (Stephen King) تنها نویسنده‌ای با دو کتاب در قفسه‌ها بود، اما امروز او به ستون فقرات فرهنگ عامه تبدیل شده است. بیش از ۶۰ رمان و ده‌ها داستان کوتاه که تبدیل به آثاری شده‌اند که یا در قله‌های تاریخ سینما جا خوش کرده‌اند، یا در لیست‌های سیاه و شکست‌خورده استودیوها دفن شده‌اند. اما در میانه این افراط و تفریط، جواهراتی وجود دارند که زیر گرد و غبار زمان پنهان مانده‌اند.

«Salem's Lot»؛ وقتی خون‌آشام‌ها سایه می‌گسترانند

در دهه ۷۰ میلادی، انتخاب یک اثر نادیده گرفته شده دشوار است، اما نسخه سینمایی «Salem's Lot» (محصول ۱۹۷۹) یک کنجکاوی سینمایی تمام‌عیار است. توبی هوپر (Tobe Hooper) با این اثر، وحشتی را به خانه‌ها آورد که هنوز هم با تصویر آن پسرک خون‌آشام که به پنجره می‌کوبد، در خاطره‌ها زنده است. نسخه سینمایی که برای اکران‌های بین‌المللی تدوین شد، با ضرب‌آهنگ سریع‌تر و حذف برخی حواشی، تبدیل به یک تجربه جمع‌وجور و مهلک شد. میزانسن پرکشش این فیلم در شهر نفرین‌شده‌ای که به آرامی بلعیده می‌شود، هنوز هم درس بزرگی برای سینمای ژانر است.

جان کارپنتر و ماشینِ خشمگین

فیلم «کریستین (Christine)» محصول ۱۹۸۳ یکی از آن مواردی است که نشان می‌دهد یک کارگردان کارکشته چگونه می‌تواند یک پروژه سفارشی را به اثر امضای خود تبدیل کند. جان کارپنتر (John Carpenter) پس از بی‌مهری منتقدان به «موجود (The Thing)»، با این اثر نشان داد که استاد ساختن اتمسفر است. برخلاف رمان کینگ که بر ارواح تمرکز داشت، کارپنتر ماشین را به استعاره‌ای برای بلوغ و خشم نوجوانانه تبدیل کرد. موسیقی متنی که روی صحنه سنگینی می‌کند و سکانس‌های تعقیب و گریز با ماشینی که در شعله‌های آتش می‌سوزد، «کریستین» را به یکی از دست‌کم‌گرفته‌شده‌ترین آثار دهه ۸۰ تبدیل کرده است.

«The Night Flier»؛ نوآرِ خون‌آلود در آسمان

اواخر دهه ۹۰، زمانی که درام‌های کینگ مانند «رستگاری در شاوشنک (The Shawshank Redemption)» بر جوایز حکمرانی می‌کردند، «The Night Flier» (محصول ۱۹۹۷) در بدترین زمان ممکن اکران شد. این فیلم یک مطالعه شخصیتی درخشان درباره یک روزنامه‌نگار زرد است که خودش در واقع یک «خون‌آشام» اجتماعی است. مارک پاویا (Mark Pavia) با هدایت میگل فرر (Miguel Ferrer) در نقش اصلی، فضایی سیاه و سرد خلق کرد که در پرده آخر به انفجاری از وحشت می‌رسد. این اثر دقیقاً همان «تعلیق نفس‌گیر» مورد نیاز طرفداران واقعی کینگ است که به دلیل نبود ستاره‌های پرزرق و برق، در زمان خود نادیده گرفته شد.

وقتی 1408 به کابوس تبدیل می‌شود

در سال ۲۰۰۷، «1408» با بازی جان کیوزاک (John Cusack) ثابت کرد که برای ایجاد وحشت نیازی به لوکیشن‌های وسیع نیست؛ فقط یک اتاق کافی است. این فیلم که از تمرین نوشتاری کینگ در کتاب «On Writing» سرچشمه گرفته، درامی است که به تدریج به یک کابوس سورئال تبدیل می‌شود. کیوزاک در نقش نویسنده‌ای منطقی که در برابر موجودیتِ زنده اتاقِ هتل خرد می‌شود، شیمی بازیگر با محیط را به اوج می‌رساند. با وجود موفقیت تجاری اولیه، این فیلم امروز آن‌طور که باید در میان آثار شاخص کینگ نام برده نمی‌شود، در حالی که در ریتم تدوین و جلوگیری از افت انرژی، یکی از بهترین‌های دهه ۲۰۰۰ است.

قدرتِ فلناگان در تسخیرِ غیرممکن‌ها

مایک فلناگان (Mike Flanagan) با ساخت «بازی جرالد (Gerald's Game)»، مرزهای اقتباس را جابه‌جا کرد. رمان اصلی به دلیل محدودیت فضای داستانی (زنی که با دستبند به تخت بسته شده)، غیرقابل‌اقتباس خوانده می‌شد، اما فلناگان با تمرکز بر درگیری‌های درونی و پیچش داستانی هوشمندانه، آن را به یک شاهکار مدرن تبدیل کرد. این نشان می‌دهد که در اقتباس از کینگ، نه بودجه‌های کلانِ باکس‌آفیس، بلکه درکِ عمیق از روان‌شناسیِ شخصیت‌هاست که کارساز است.