سفر جاده‌ای که به بیراهه رفت؛ چرا قدیسه رانده‌شده در دام کلیشه‌ها افتاد؟

وقتی آشپزی در جاده به بن‌بست می‌رسد

به عنوان کسی که ساعت‌های بی‌شماری را صرف تماشای آثار استودیوهای تراز اولی مثل MAPPA یا Kyoto Animation کرده‌ام، همیشه از ایده‌هایی که سعی دارند ژانر «ایسکای» (Isekai) را با چاشنی «آییاشیکِی» (Iyashikei) یا همان انیمه‌های آرام‌بخش ترکیب کنند، استقبال می‌کنم. انیمه «قدیسه رانده‌شده و سفر جاده‌ای شکم‌گردی در دنیای دیگر» (The Forsaken Saintess and Her Foodie Roadtrip in Another World) دقیقاً با همین وعده وارد میدان شد. رین تاکاناشی (Rin Takanashi)، یک علاقه‌مند به کمپینگ که با ونِ محبوبش به دنیایی دیگر احضار می‌شود، پتانسیل بالایی برای خلق یک تجربه بصری دلپذیر داشت. اما متأسفانه، این اثر در میانه راه تصمیم می‌گیرد که «هم خدا را بخواهد و هم خرما را»؛ نتیجه؟ نه یک تجربه آرام‌بخشِ غذاییِ باکیفیت داریم و نه یک ماجراجویی حماسیِ ایسکای که بتواند مخاطب را میخکوب کند.

شکاف عمیق بین کانسپت و اجرا

مشکل اصلی اینجاست که سازندگان نتوانستند روی هویت اصلی اثر توافق کنند. در حالی که نیمه اول سریال سعی دارد روی لذت آشپزی، کشف طعم‌های جدید در دنیایی بیگانه و پویاییِ گروه «اسمارگاسبورد» (Smorgasbord) تمرکز کند، ناگهان با ورود به نیمه دوم، شاهد تزریق عناصرِ کلیشه‌ایِ ژانر ایسکای هستیم که هیچ سنخیتی با اتمسفر آرام داستان ندارند. این تلاش برای «هیجان‌زده کردن» مخاطب با گره‌های داستانیِ آبکی و ناگهانی در اپیزود دهم، آن‌قدر ناشیانه است که نه تنها کمکی به پیشبرد روایت نمی‌کند، بلکه عملاً آن فضای دنج و صمیمی که تا قبل از آن ساخته شده بود را به آتش می‌کشد. این یکی از آن مواردی است که وفاداری به منبع (مانگا یا وب‌ناول) قربانیِ نیاز به ساختارِ «استانداردِ» ایسکای شده است.

جهان‌سازیِ گیج‌کننده و بی منطق

وقتی از دنیای فانتزی صحبت می‌کنیم، حداقل انتظارمان ثبات در قوانین جهان‌سازی است. اما در این انیمه، با فاجعه‌ای از نام‌گذاری و منطق بصری روبرو هستیم. وجود موجوداتی مثل «بچه پلوپ» (Baby Ploop) در کنار خفاش‌های غول‌پیکر و اژدهایان استاندارد، آن‌قدر ناموزون است که مخاطب را از فضای جادویی خارج می‌کند. آیا «پلوپ» قرار بوده اشاره‌ای به واژه ایتالیایی «پولپو» (Polpo) به معنای اختاپوس باشد؟ اگر هست، چرا تمام موجودات دیگر نام‌های ژاپنی یا انگلیسی دارند؟ این ناهماهنگی نشان‌دهنده یک ضعف ساختاری در مدیریتِ جهانِ داستان است که حتی جاده‌های صاف و آسفالت‌شده‌ی این دنیای فانتزی هم نمی‌توانند آن را بپوشانند.

نوسان کیفیت در طراحی‌های بصری

از نظر فنی، با یک کار «قابل قبول» اما نه درخشان روبرو هستیم. در دنیای انیمه‌های مدرن که استودیوهایی مثل Ufotable استانداردهای ساکوگا را به عرش برده‌اند، توقع ما از نمایش بصری غذاها بسیار بالاست. خوشبختانه، تلاش‌هایی برای جذاب نشان دادن غذاها صورت گرفته و گاهی شاهد تصاویر اشتهاآوری هستیم، اما این کیفیت در طراحی شخصیت‌ها حفظ نمی‌شود. در حالی که طراحی شخصیت‌های «بیست‌فولک» (Beastfolk) مثل شیلا (Sheila) با آن جزئیاتِ دوست‌داشتنی عالی است، اما موجوداتی مثل گومامیسو (Gomamiso) اغلب در فریم‌های مختلف دچار تغییر مدل یا انحراف چشم هستند. همچنین، ایده تبدیل حیوانات شکار شده به بسته‌های بسته‌بندی‌شده با کاغذ قصابی، بیشتر از آنکه خلاقانه باشد، خنده‌دار و مضحک به نظر می‌رسد.

پتانسیل‌های هدررفته و مسیر پیش رو

در میان تمام این ضعف‌ها، نقاط روشنی هم وجود دارد. شخصیت زنون (Xenon)، آن کشیش الفی که برخلاف سنت‌های رایج، گیاهخوار نیست، نشان می‌دهد که پتانسیل‌های خلاقانه‌ای در فیلمنامه وجود داشته است. همچنین اشارات ظریف به روابط بین رین و آریا (Aria)، نویدِ عمقِ احساسی بیشتری می‌داد که متأسفانه هیچ‌گاه به ثمر ننشست. در نهایت، این انیمه اثری است که تماشای آن یک‌بار برای گذران وقت بد نیست، اما به هیچ عنوان در زمره آثاری قرار نمی‌گیرد که پس از پایان فصل، در ذهن اوتاکوها ماندگار شود. اگر سازندگان فقط روی «سفر جاده‌ای و شکم‌گردی» تمرکز می‌کردند، امروز با یک اثر کالت‌کلاسیکِ آرام‌بخش روبرو بودیم، نه یک تجربه فراموش‌شدنی.