فراتر از آکادمی چتری؛ جرارد وِی و معمای مبهم «آکادمی کاغذ»

میراثی که در سکوت تکرار می‌شود

وقتی از «آکادمی چتری» (The Umbrella Academy) صحبت می‌کنیم، از یک جریان‌ساز در مدیوم تلویزیون حرف می‌زنیم که توانست استانداردهای درام ابرقهرمانیِ ناهنجار را در نتفلیکس (Netflix) جابه‌جا کند. با پایان بحث‌برانگیز فصل چهارم که بسیاری از مخاطبان را با طعم گس یک پایان شتاب‌زده رها کرد، تصور می‌شد پرونده‌ی دنیای «رجینالد هارگریوز» برای همیشه بسته شده است. اما «جرارد وِی» (Gerard Way)، خالق این جهان، بار دیگر با پروژه‌ای به نام «آکادمی کاغذ» (The Paper Academy) در قالب فیلم کوتاه انیمیشنی با عنوان «مقدمه‌ای بر پایان» (Prelude to the End)، نشان داد که قلم او در ترسیم اتمسفر‌های مالیخولیایی همچنان تشنه‌ی کشفِ فضاهای تازه است.

این اثر جدید با همکاری «لورن سای» (Lauren Tsai)، نه یک اسپین‌آف رسمی، بلکه بازگشتی به همان تم‌های کلاسیک «وِی» است: کودکان طردشده‌ای که در یک عمارت گوتیک محبوس شده‌اند و توسط یک مرجع قدرتِ سرکوبگر، با برچسب «بیمار» بودن کنترل می‌شوند. ریتم داستان‌گویی در این اثر، بیش از آنکه شبیه به اکشن‌های پرزرق‌وبرق مارول باشد، به کالبدشکافی روان‌شناختیِ شخصیت‌هایی می‌پردازد که قدرتشان، در واقع همان کابوس‌هایشان است.

ساختارِ مدرسه‌محور؛ کلیشه‌ای که دوباره جان می‌گیرد

در «آکادمی چتری»، ما با «آکادمی گنجشک» (The Sparrow Academy) مواجه شدیم که به عنوان یک پارادوکس زمانی، ساختارِ قدرتِ هارگریوز را به چالش کشید. حالا در «آکادمی کاغذ»، شاهد تکرار این ساختارِ سلسله‌مراتبی هستیم؛ جایی که یک «مدیر» (Principal) با رویکردی مشابه رجینالد، در حال سرکوبِ استعدادهای فراطبیعیِ کاراکتر اصلی یعنی «آسترید» (Astrid) است. این تکرارِ ساختارِ «مدرسه-زندان»، امضای شخصیِ وِی در اتاق نویسندگان است.

تفاوت در اینجا اما در لحن است؛ در حالی که آکادمی چتری بر پایه یک پارادوکسِ زمانیِ وسیع بنا شده بود، آکادمی کاغذ به نظر می‌رسد بر روی «هویت» و «توهم» متمرکز است. آسترید در این روایت، با یک سیاه‌چاله در دستانش دست‌وپنج نرم می‌کند، که این نشان‌دهنده تکاملِ نگاهِ وِی به مفهومِ قدرت است؛ قدرتی که نه به عنوان یک موهبت، بلکه به عنوان یک ناهنجاریِ وجودی تعریف می‌شود. این رویکرد، یادآور آرک رواییِ ویکتور هارگریوز در فصل‌های ابتدایی است که چگونه قدرت، روحِ یک نوجوان را از درون می‌خورد.

چرا این پروژه فراتر از یک انیمیشن کوتاه است؟

حضور چهره‌هایی نظیر «هیدئو کوجیما» (Hideo Kojima)، «بیلی آیلیش» (Billie Eilish) و «فیبی بریجرز» (Phoebe Bridgers) در این پروژه، یک پیام آشکار دارد: این اثر قرار نیست فقط یک گسترشِ کوچک در دنیای کمیک‌بوک‌ها باشد. این یک «بیانیه هنری» است. برای ما که کنداکتور استریمینگ را رصد می‌کنیم، این انتخاب‌ها به معنای هدف‌گذاری روی مخاطبِ «کالت» (Cult) است. مخاطبی که به دنبالِ پیچیدگیِ روایی و ارجاعاتِ فرامتنی در کلیف‌هنگرهای انتهای اپیزود است.

آکادمی کاغذ با وجود عدم اتصال رسمی به نتفلیکس، در حالِ ساختنِ «جهان‌بینی» (World-building) جدیدی است که به شدت به اتمسفرِ آثارِ وِی وفادار است. اگر دقت کنید، متوجه می‌شوید که این پروژه در واقع همان خلأهایی را پر می‌کند که پایان‌بندیِ فصل چهارمِ آکادمی چتری از خود باقی گذاشت. در واقع، جرارد وِی به جای بازگشت به عقب، در حالِ خلقِ یک «چندجهانیِ تماتیک» است که در آن، مفاهیمِ مشابه در بسترهای متفاوت بازتولید می‌شوند.

آینده؛ آیا باید منتظرِ گسترشِ این جهان باشیم؟

بسیاری از بینندگانِ حرفه‌ای که با «بینج‌واچینگ» (Binge-watching) های طولانی‌مدت خسته شده‌اند، حالا به دنبالِ تجربه‌هایی کوتاه‌تر اما غنی‌تر هستند. «مقدمه‌ای بر پایان» دقیقاً همان چیزی است که این مخاطبانِ تشنه‌ی تحلیل می‌خواهند. اگرچه هیچ برنامه‌ی رسمی برای تبدیلِ این آکادمی به یک سریالِ کامل وجود ندارد، اما تاریخِ تلویزیون نشان داده که پروژه‌هایی با این سطح از پتانسیلِ بصری وِیی، به ندرت در قالب یک فیلم کوتاه باقی می‌مانند.

شو رانرها و تهیه‌کنندگانِ پلتفرم‌های بزرگ مثل اپل تی‌وی پلاس (Apple TV+) یا حتی نتفلیکس، به شدت مراقبِ چنین آثارِ پیشرویی هستند. آکادمی کاغذ می‌تواند به راحتی به عنوان یک اسپین‌آفِ غیرمستقیم، بخشی از دی‌ان‌ایِ بصریِ آثارِ آینده‌ی جرارد وِی باشد. برای ما منتقدان، این شروعِ یک خط روایی جدید است که در آن، «کاغذ» و «چتر»، نمادهایی از شکنندگی و محافظت در برابرِ طوفانِ سرنوشتی هستند که هیچ‌گاه پایان نمی‌یابد.