حمله کمدی به گلدن گلوب؛ آیا حماسه ادیسه رقیب می‌شناسد؟

مهندسی جوایز در آزمایشگاه استودیوها

وقتی صحبت از فصل جوایز می‌شود، باید نگاهی فراتر از فرش قرمز و لبخندهای مصنوعی بازیگران داشت. در دنیای آکادمیک سینما، همان‌طور که در مهندسی صدا، چیدمان میکروفون‌ها و انتخاب پری‌امپ (Preamp) نهایی‌ترین کیفیت را تعیین می‌کند، استودیوها نیز با استراتژی‌های دسته‌بندی آثار، نتیجه نهایی را مهندسی می‌کنند. خبر اخیر ورایتی (Variety) درباره خیز بلند فیلم «ادیسه (The Odyssey)» برای درو کردن نامزدی‌ها، نشان می‌دهد که چطور کمپانی‌های بزرگ با تسلط بر تئوری «دسته‌بندی استراتژیک» قصد دارند در شاخه‌های کمدی، گوی سبقت را از رقبا بربایند.

این تنها یک رقابت هنری نیست؛ یک بازی ریاضی پیچیده است. وقتی استودیوها فیلم‌های خود را به سمت شاخه‌های کمدی سوق می‌دهند، عملاً به دنبال راهی برای فرار از رقابت سنگین و درام‌های سنگین‌وزن در شاخه‌های اصلی هستند. این دقیقاً شبیه به تلاشی است که برای افزایش داینامیک رِنج (Dynamic Range) در یک مسترینگ نهایی انجام می‌دهیم؛ جایی که باید فضا را برای تنفس سازهای اصلی باز کنیم تا در میان انبوهی از صداهای پس‌زمینه، هویت خود را از دست ندهند.

چرا کمدی به میدان مین جوایز تبدیل شده است؟

ترافیک غیرعادی آثار در شاخه کمدی گلدن گلوب (Golden Globes) امسال، نشان از یک تغییر ذائقه در بدنه رای‌دهندگان دارد. کمدی دیگر آن ژانر دست‌چندم برای پر کردن وقت‌های مرده نیست. در «ادیسه»، ما با روایتی روبرو هستیم که مرزهای ژانر را جابجا کرده است. این دقیقا مشابه تفکیک هارمونیک‌ها در یک ستاپ صوتی حرفه‌ای است؛ جایی که سازهای کوبه‌ای و گیتار الکتریک در فضایی عریض (Wide Soundstage) به خوبی از هم جدا شده‌اند و شنونده می‌تواند تک‌تک نت‌ها را حس کند.

استودیوها با هوشمندی تمام، فیلم‌هایی را که لایه‌های ظریفی از طنز سیاه یا کمدی آلترناتیو دارند، در این شاخه قرار می‌دهند. این کار باعث می‌شود تا آثار در نگاه داوران، از فشار سنگینِ درام‌های بیوگرافیک فاصله بگیرند و هوایی تازه در کالبد این رویداد بدمند. از دیدگاه من، این یعنی استفاده از بافت‌های صوتی ارگانیک در دنیایی که همه چیز به سمت پروداکشن‌های مصنوعی و بی‌روح سینمایی می‌رود.

بازی اعداد و پیش‌بینی‌های Clayon Davis

کلایتون دیویس (Clayton Davis) در گزارش‌های خود برای ورایتی، به خوبی این موضوع را کالبدشکافی کرده است که چطور «ادیسه» می‌تواند با کسب بیش از ده نامزدی، رکوردشکنی کند. برای من، این اعداد یادآور تفاوت میان یک ضبط آنالوگ خالص و یک خروجی دیجیتال بیش از حد فشرده است. فیلمی که بتواند در ده شاخه مختلف، از فیلم‌نامه گرفته تا طراحی صحنه و بازیگری، خودی نشان دهد، یعنی مهندسیِ تولید آن در بالاترین سطح ممکن انجام شده است.

اما آیا این حجم از نامزدی، لزوماً به معنای کیفیت بالاتر است؟ در دنیای موسیقی، ما بارها دیده‌ایم که پروداکشن‌های پرزرق‌وبرق و شلوغ، روح اثر را در زیر لایه‌های افکت‌های صوتی خفه می‌کنند. «ادیسه» باید ثابت کند که در پسِ این هیاهوی نامزدی‌ها، یک هسته مرکزی قدرتمند و بدون دستکاری‌های مصنوعی دارد. اگر این فیلم بتواند در هر شاخه، «رنگ صدای» مخصوص به خود را ارائه دهد، آنگاه شایسته این حجم از توجه است.

عبور از کلیشه‌های تجاری به سوی هنر خالص

نقد من به سینمای امروز، همان نقدی است که به موسیقی پاپ تجاری دارم. استودیوها تمایل دارند همه چیز را «یکدست» کنند تا برای مخاطب عام خوشایند باشد. اما هنری که ماندگار می‌شود، آن است که ریسک می‌کند. در فیلم «ادیسه»، ما به دنبال آن صدای «خام» و اصیل هستیم؛ همان چیزی که در ریشه‌های راک و روح آنالوگ می‌بینیم. گلدن گلوب امسال باید نشان دهد که آیا هنوز گوش شنوایی برای این جنس از سینمای متفاوت دارد یا خیر.

اگر در نهایت شاهد پیروزی‌های مصلحتی و فرمایشی باشیم، یعنی دوباره در دام همان «Loudness War» سینمایی افتاده‌ایم؛ جایی که فقط بلندترین و پرزرق‌وبرق‌ترین‌ها دیده می‌شوند. اما امیدوارم داوران گلدن گلوب، تفاوت میان یک اجرای زنده تکنیکی و یک پلی‌بک بی‌روح را درک کنند. «ادیسه» پتانسیل این را دارد که جریان اصلی را به سمت کیفیت بالاتر هدایت کند، به شرطی که در میان این همه هیاهوی استودیویی، صدای واقعی خودش را گم نکند.