۱۰ سال درجا زدن گوگل هوم؛ شکست سخت‌افزاری غول تکنولوژی برابر آمازون و اپل

تیر خلاص به اکوسیستم خانه هوشمند؛ سکوت سنگین گوگل پس از یک دهه

اگر در بازار تکنولوژی ایران یا ویترین فروشگاه‌های چارسو و علاءالدین قدم بزنید، تنوع گجت‌های خانه هوشمند شما را شگفت‌زده می‌کند؛ اما کافی است دقیق‌تر شوید تا ببینید محصولات مرتبط با گوگل هوم (Google Home) چقدر نایاب و عقب‌مانده شده‌اند. دقیقاً ۱۰ سال از شکل‌گیری پلتفرم خانه هوشمند گوگل می‌گذرد. قاعدتاً در چنین مقطع زمانی معینی، انتظار داریم با یک اکوسیستم بالغ، پایدار و پر از انتخاب‌های تازه روبه‌رو باشیم؛ اما واقعیتِ این روزهای ماونتن ویو کاملاً برعکس است. اکوسیستمی که روزی با اسپیکرهای جذاب و نمایشگرهای کاربردی خود بازار را تسخیر کرده بود، حالا در بلاتکلیف‌ترین و شکننده‌ترین حالت ممکن قرار دارد.

من سال‌هاست خانه و محیط کارم را بر پایه گجت‌های سری نست (Nest) و گوگل چیده‌ام؛ از ترموستات و دوربین‌های امنیتی گرفته تا اسپیکرها و نمایشگرهای هوشمند. اما به عنوان کسی که روزانه زیر لایه تست و بنچمارک سخت‌افزارهای مختلف قرار دارد، صریح و بدون تعارف می‌گویم: گوگل رسماً توسعه سخت‌افزارهای خانه هوشمند خود را به حال خود رها کرده است. شتاب رقبایی مثل آمازون و اپل طوری بازار را در بر گرفته که گویی گوگل کلاً فراموش کرده سخت‌افزار چیست و چگونه باید آن را ارتقا داد.

تراژدی واقعی از جایی شروع می‌شود که متوجه می‌شوید غول نرم‌افزاری دنیا، حتی ابتدایی‌ترین نیازهای سخت‌افزاری کاربرانش را تامین نمی‌کند. این بی‌تفاوتی محض، هواداران دوآتشه سیستم‌عامل اندروید و اکوسیستم گوگل را در یک بلاتکلیفی مطلق قرار داده است؛ بلاتکلیفی عجیبی که خروج از این اکوسیستم را به منطقی‌ترین تصمیم ممکن تبدیل می‌کند.

موزه سخت‌افزارهای قدیمی؛ از نست کام ۲۰۲۱ تا گوگل تی‌وی استریمر گران‌قیمت

بیایید بدون تعارف لیست سخت‌افزارهای فعلی گوگل را روی میز بگذاریم و سن و سال آن‌ها را متر کنیم. آخرین باری که گوگل یک نسخه شارژی و باتری‌خور از دوربین نست کام (Nest Cam) یا زنگ در نست دوربل (Nest Doorbell) معرفی کرد، سال ۲۰۲۱ بود! یعنی بیش از ۵ سال است که این سنسورها هیچ ارتقای سخت‌افزاری ملموسی دریافت نکرده‌اند. دستگاه گوگل تی‌وی استریمر ۴کا (Google TV Streamer 4K) بیش از دو سال قدمت دارد و نه تنها ارزان‌تر نشده، بلکه قیمت دلاری آن بالا رفته و هیچ مدل اقتصادی و ارزان‌قیمتی هم زیر پایش عرضه نشده است.

وضعیت نمایشگرهای هوشمند از این هم فاجعه‌بارتر است. نمایشگر نست هاب (Nest Hub) موجود در بازار، تکنولوژی بیش از پنج سال پیش را یدک می‌کشد. روترهای نست وای‌فای پرو (Nest Wifi Pro) نیز از سال ۲۰۲۲ دست‌نخورده باقی مانده‌اند. تنها سخت‌افزار تازه‌ای که امسال رنگ آفتاب را دید، اسپیکر گوگل هوم (Google Home Speaker) بود؛ آن هم پس از شش سال انتظار طولانی از زمان معرفی نست آدیو (Nest Audio) در سال ۲۰۲۰! اسپیکری که با ورودش خط تولید نست آدیو و نست مینی (Nest Mini) را نابود کرد، اما در عمل «توی دست چه حسی میده؟» یک محصول کاملاً معمولی، بی‌روح و ناامیدکننده از نظر کیفیت صدا بود.

مسئله فقط طولانی شدن فاصله بین دو نسل نیست؛ بلکه بحث عدم امکان جایگزینی است. اگر همین امروز نمایشگر نست هاب شما بسوزد یا آسیب ببیند، خرید یک جایگزین نو از گوگل استور (Google Store) تقریباً غیرممکن است، چون عبارت «خارج از انبار» (Out of Stock) ماه‌هاست روی گزینه‌های نست هاب مکس (Nest Hub Max) جا خوش کرده است. این یعنی گوگل رسماً سخت‌افزار جدیدی برای فروش ندارد و کاربر را مجبور می‌کند به سراغ برندهای رقیب برود.

طوفان ۲۵ محصولی آمازون و پادشاهی تازه اپل با هوم‌ویو

در نقطه‌ای که گوگل در خواب زمستانی فرو رفته، آمازون و اپل بازار را شخم می‌زنند. آمازون تنها در یک سال اخیر، مجموعه‌ای خیره‌کننده از گجت‌های جدید شامل سری‌های تازه اکو شو (Echo Show)، دوربین‌های جدید رینگ (Ring) و بلینک (Blink)، روترهای ایرو (eero) و سنسورهای مختلف را روانه بازار کرده است؛ یعنی حدود ۲۵ محصول سخت‌افزاری جدید در برابر تنها یک اسپیکر بی‌رمق از گوگل! شاید بگوئید استراتژی آمازون رگبارِ محصول و امتحان کردن شانس است، اما داشتن حق انتخاب‌های متعدد هزاران بار بهتر از سال‌ها انتظار برای محصولی است که شاید هرگز ساخته نشود.

از طرف دیگر، اپل بالاخره با معرفی نمایشگر هوشمند هوم‌ویو (HomeView) شوک بزرگی به بازار وارد کرد. نمایشگری با کیفیت ساخت فوق‌العاده بالا، حاشیه‌های نمایشگر بسیار کم، قابلیت نصب روی دیوار و رابط کاربری اختصاصی که هر کاربری را به وجد می‌آورد. اپل فقط به نمایشگر بسنده نکرد؛ آن‌ها با همکاری برندهای غول‌پایه‌ای مثل ال‌جی (LG) و شنایدر (Schneider)، ترموستات‌های هوشمند، قفل‌های دیجیتال جدید، زنگ‌های تصویری و دوربین‌های فضای باز و بسته را هم‌زمان رونمایی کردند.

وقتی چنین تمرکز و برنامه‌ریزی دقیقی را از سمت اپل و آمازون می‌بینید، متوجه می‌شوید که آینده اکوسیستم آن‌ها روشن و قابل اتکاست. اپل با وجود قیمت‌های دلاری بالا، حس اعتماد و ماندگاری را به خریدار تزریق می‌کند؛ حس ارزشمندی که گوگل با رفتار سینوسی و شل‌کن سفت‌کن‌های مداومش کاملاً آن را نابود کرده است.

ارزش دلاری نسبت به تومان بازار آزاد ایران؛ هزینه بالای گجت‌های از رده خارج

تحلیل این بحران برای خریدار ایرانی ابعاد به مراتب حادتر و ملموس‌تری دارد. ما در ایران با نرخ دلار آزاد، هزینه‌های سنگین حمل‌ونقل و سود واسطه‌ها روبه‌رو هستیم. وقتی قرار است برای خرید یک گجت خانه هوشمند چند میلیون تومان هزینه کنید، انتظار دارید دستگاهی دریافت کنید که حداقل تا چند سال آینده پشتیبانی سخت‌افزاری و نرم‌افزاری داشته باشد. پرداخت هزینه دلاری سنگین برای روتر یا نمایشگر هوشمندی که ساخت سال ۲۰۲۱ است، در بازار ایران مطلقاً توجیه اقتصادی ندارد.

در بازار علاءالدین و چارسو، خریدار ایرانی وقتی می‌بیند با همان بودجه تومانی می‌تواند روترها یا دوربین‌های مدرن‌تر، با نرخ نوسازی و پردازنده‌های جدیدتر از برندهای دیگر دریافت کند، دلیلی برای ریسک روی گجت‌های رو به زوال گوگل نمی‌بیند. داغ کردن و تراتلینگ پردازنده‌های قدیمی به کار رفته در اسپیکرها و نمایشگرهای نست، در کنار روشنایی نیتس پایین نمایشگرهای قدیمی زیر نور مستقیم، کارایی آن‌ها را در منازل امروزی بسیار پایین آورده است.

از طرفی عدم تامین قطعات و موجودی در سطح جهانی باعث شده تامین‌کنندگان ایرانی نیز نتوانند این گجت‌ها را با قیمت منطقی وارد کنند. نتیجه این شده که خریدار ایرانی برای یک گجت قدیمی گوگل، قیمتی به مراتب فراتر از ارزش واقعی‌اش پرداخت می‌کند؛ آن هم برای دستگاهی که ممکن است فردا صبح با تصمیم ناگهانی گوگل برای قطع پشتیبانی نرم‌افزاری، تبدیل به یک پاره‌آجر دکوری روی میز شود.

بحران هویت در ماونتن ویو؛ خروج هوشمندانه‌تر از اکوسیستم روبه‌زوال

حقیقت تلخ این است که گوگل تمرکز خود را کاملاً روی هوش مصنوعی جمینای (Gemini) و بخش نرم‌افزاری متمرکز کرده و تصور می‌کند با آپدیت‌های نرم‌افزاری می‌تواند ضعف سخت‌افزاری را بپوشاند. اما خانه هوشمند نیازمند لمس فیزیکی، سنسورهای پریسکوپی و دوربین‌های پیشرفته، نمایشگرهای باکیفیت و پردازنده‌های بدون تراتلینگ است. نرم‌افزار بدون سخت‌افزار مدرن، مثل یک موتور سوپرکار روی بدنه ژیان است!

روزگاری گوگل هوم مجلل‌ترین و خلاقانه‌ترین اکوسیستم بازار بود؛ روزهایی که گوگل هوم مکس (Google Home Max) لرزه بر تن رقبا می‌انداخت و نست هاب قاب عکس دیجیتالی بی‌رقیب خانه‌ها بود. اما امروز با غفلتی غیرقابل بخشش طرف هستیم. گوگل به جای رهبری این عرصه، به حداقل‌ها بسنده کرده و از رقبای سنتی خود کیلومترها عقب افتاده است.

اگر در حال حاضر قصد تجهیز خانه خود را دارید یا می‌خواهید گجت‌های قدیمی‌تان را ارتقا دهید، سرمایه‌گذاری روی قطعات سخت‌افزاری گوگل هوم یک اشتباه محاسباتی بزرگ است. تا زمانی که ماونتن ویو یک خانه‌تکانی اساسی در استراتژی سخت‌افزاری خود ایجاد نکند، مهاجرت به اکوسیستم‌های فعال‌تر و زنده تر مانند آمازون یا اپل، منطقی‌ترین و هوشمندانه‌ترین تصمیمی است که می‌توانید بگیرید.