قیچی مایکروسافت روی وان‌درایو فامیلی؛ ۶ ترابایت پرید، قیمت همان ۱۳۰ دلار!

مایکروسافت در یک تصمیم بی‌خبر و عجیب، دست به تغییر سیاست ساختاری در پلان خانوادگی سرویس اشتراکی خود زده که رسماً ارزش خرید این پکیج محبوب را زیر سؤال می‌برد. اگر تا پیش از این با خرید اشتراک مایکروسافت ۳۶۵ فامیلی (Microsoft 365 Family) به هر یک از ۶ عضو خانواده یا گروه خود ۱ ترابایت فضای اختصاصی وان‌درایو (OneDrive) هدیه می‌دادید و در مجموع ۶ ترابایت فضای ابری داشتید، حالا باید با آن روزهای خوش خداحافظی کنید. غول نرم‌افزاری ردموند در سکوت خبری ظرفیت این سرویس را به «۲ ترابایت اشتراکی برای کل اعضا» محدود کرده است؛ آن هم بدون اینکه حتی یک سنت از قیمت ۱۳۰ دلاری سالانه یا ۱۳ دلاری ماهانه آن کم کند!

این تصمیم نه تنها کاربران جهانی، بلکه بازار خریداران ایرانی را که با دلار آزاد و هزینه‌های واسطه‌ای به دنبال یک فضای ابری امن و ارزان برای بک‌آپ گوشی‌ها و لپ‌تاپ‌هایشان بودند، شوکه کرده است. بیایید دقیق‌تر بررسی کنیم که در زیر لایه این تصمیم چه می‌گذرد و این تغییر چه بلایی سر کاربران می‌آورد.

شبیخون مایکروسافت به ظرفیت وان‌درایو؛ ۶ ترابایت پرید، قیمت همان ۱۳۰ دلار!

تا پیش از هشتم اکتبر، معادله حساب‌وکتاب مایکروسافت ۳۶۵ فامیلی بسیار ساده و جذاب بود: شما ۱۳۰ دلار در سال می‌پرداختید، ۶ ظرفیت مجزا ایجاد می‌کردید و به هر فرد یک اکانت مستقل با ۱ ترابایت فضای اختصاصی وان‌درایو تعلق می‌گرفت. یعنی مجموعاً ۶ ترابایت فضای ذخیره‌سازی ابری که برای پشتیبان‌گیری از ویدیوهای 4K پروژه‌های یوتیوب، عکس‌های رزولوشن بالای آیفون و پرچمداران گلکسی و همچنین فایل‌های سنگین کاری بسار اقتصادی به نظر می‌رسید.

اما طبق قانون جدید، کل اعضای سرویس فامیلی (تا سقف ۶ نفر) باید همگی از یک کاسه مشترک ۲ ترابایتی تغذیه کنند! یعنی به جای ۶ ترابایت مجزا، حالا کل گروه فقط ۲ ترابایت فضا دارد. جالب‌تر اینجاست که قابلیت‌های هوش مصنوعی کوپایلوت (CoPilot) همچنان فقط در اختیار خریدار اصلی (مدیر اکانت) قرار دارد و اعضای خانواده دستشان از هوش مصنوعی کوتاه است. این یعنی مایکروسافت بیش از ۶۶ درصد از حجم کل فضای ابری پرداختی شما را آب زده، اما قیمت دست‌نخورده باقی مانده است.

اشتراک‌گذاری در بازار ایران فلج می‌شود؛ پایان عصر اکانت‌های ارزان؟

تأثیر این تصمیم روی بازار ایران و ارزش دلاری نسبت به تومان بازار آزاد، بسیار ملموس و دردناک است. در ایران، به دلیل تحریم‌ها و قیمت بالای دلار، کمتر کسی به صورت انفرادی اکانت ۱۰۰ دلاری پرسنل یا ۱۳۰ دلاری فامیلی می‌خرید. روند رایج در فروشگاه‌های آنلاین ایرانی این بود که یک فروشنده اکانت ۳۶۵ فامیلی را خریداری می‌کرد و ۵ اسلات (Slot) آن را به کاربران مختلف می‌فروخت. هر کاربر با پرداخت مبلغی حدود ۵۰۰ هزار تا ۱ میلیون تومان در سال، صاحب ۱ ترابایت فضای اختصاصی وان‌درایو و آفیس اورجینال می‌شد.

حالا با الگوی ۲ ترابایت اشتراکی، این مدل کسب‌وکار در ایران کاملاً منهدم می‌شود. فرض کنید ۵ کاربر ناشناس روی یک اکانت اشتراکی قرار بگیرند؛ اگر یک نفر شروع کند به آپلود ویدیوهای 60fps گوشی گلکسی S24 اولترا یا آیفون ۱۶ پرو خود، می‌تواند تنها در عرض چند هفته تمام ۲ ترابایت حجم مشترک را ببلعد! حالا بقیه اعضا چکار کنند؟ این مسئله باعث ایجاد نبرد بر سر حجم میان اعضا می‌شود و خرید اسلات‌های اشتراکی در ایران را به یک ریسک بزرگ تبدیل می‌کند.

بازی کثیف با تاریخ انقضا؛ چه کسانی و از چه زمانی قربانی می‌شوند؟

مایکروسافت برای جلوگیری از موج انصراف ناگهانی، یک جدول زمان‌بندی پیچیده برای اجرای این طرح پیاده کرده است. اگر از مشترکان قدیمی هستید که قبل از ۸ اکتبر حساب خود را فعال یا تمدید کرده‌اید، تا نخستین تمدید حساب پس از تاریخ ۲ مه ۲۰۲۷ (۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۶) از امان‌نامه برخوردارید و همان ۱ ترابایت اختصاصی به ازای هر نفر را دریافت می‌کنید. اما داستان به همین‌جا ختم نمی‌شود و چند تله بزرگ سر راه شماست:

۱. تغییر پلن برابر است با مرگ لایسنس قدیمی: اگر در این مدت تصمیم بگیرید پلن خود را به ۳۶۵ پریمیوم (Microsoft 365 Premium) ارتقا دهید، سیستم بلافاصله شما را به الگوی جدید ۲ ترابایتی منتقل می‌کند و تمام امتیازات قبلی می‌پرد. ۲. کاربران جدید هیچ شانسی ندارند: تمام کسانی که از ۸ اکتبر به بعد اقدام به خرید این لایسنس کرده‌اند، مستقیم زیر ساطور قانون ۲ ترابایت اشتراکی رفته‌اند. ۳. سردرگمی در دان‌گرید: اگر از پلن پریمیوم به فامیلی برگردید، سیستم شما را تا زمان تمدید بعدی نگه می‌دارد، اما در نهایت سوئیچ به الگوی جدید اجتناب‌ناپذیر است.

راهکار جایگزین چیه؟ هزینه‌های اضافه خرید بسته و ترفندهای بقا

اگر صاحب اکانت فامیلی هستید و ۲ ترابایت فضا برای ۶ نفرتان مثل قطره‌ای در دریاست، مایکروسافت یک راه پیش پایتان گذاشته: دست به جیب شوید و بسته‌های حجمی اضافه (Storage Packs) بخرید! شما می‌توانید بسته‌های ۱۰۰ گیگابایتی، ۵۰۰ گیگابایتی، ۱ ترابایتی یا حتی ۶ ترابایتی خریداری کرده و مجموع فضای ابری خود را تا سقف ۱۰ ترابایت بالا ببرید. مدیر اکانت می‌تواند مشخص کند که این حجم‌های اضافی خریده‌شده به کدام عضو تعلق بگیرد. اما سوپریز اصلی اینجاست که قیمت این بسته‌های حجمی اصلاً ارزان نیست و هزینه نهایی شما را سر به فلک می‌کشد.

در چنین شرایطی، رقبا کاملاً چشم به کاربران معترض مایکروسافت دوخته‌اند. سرویس گوگل وان (Google One) با ارائه پلن‌های ۲ ترابایتی و قابلیت اشتراک‌گذاری خانوادگی یا سرویس آیکلود پلاس (iCloud+) اپل، حالا گزینه‌های ملموس‌تری به نظر می‌رسند. البته اگر هدف اصلی شما آفیس است، همچنان مجبورید با مایکروسافت کنار بیایید، اما اگر هدف اصلی ذخیره‌سازی ابری عکس‌ها و ویدیوهای موبایل است، شایدهای ساخت یک ذخیره‌ساز تحت شبکه خانگی (NAS) یا کوچ به سرویس‌های دیگر، توجیه اقتصادی بسیار بیشتری نسبت به باج دادن به مایکروسافت داشته باشد.