تغییر واژگان یا رتوش نویز فرکانس بالا؛ بازی جدید اوپن‌ای‌آی با کامپیوت کمپس

آکورد اشتباه در آرِنای هوش مصنوعی؛ ری‌برندینگ به جای تغییر مسترینگ

تصور کنید در حال گوش دادن به ترکی با «میکس شفاف و بیس کوبنده» هستید، اما ناگهان یک نویز هوم (Hum) فرکانس پایین و گوش‌خراش، تمام «دینامیک صوتی» قطعه را خراب می‌کند. مهندس میکس به جای برطرف کردن این نویز در استودیو، فقط اسم ترک را تغییر می‌دهد تا حواس شما را پرت کند! دقیقاً همین اتفاق در بالاترین سطح از صنعت فناوری در حال رخ دادن است. کمپانی اوپن‌ای‌آی (OpenAI) که تا دیروز با قطعات پیچیده پردازشی‌اش در چارت‌های استریم جهانی تکنولوژی می‌تاخت، حالا تصمیم گرفته غول‌های آهنی و پرمصرف خود یعنی «داده‌سنترها» (Data Centers) را با اسمی شاعرانه‌تر و لوکس‌تر صدا بزند: «کامپیوت کمپس» (Compute Campus) یا همان پردیس‌های محاسباتی.

این تغییر واژگان، سرآغاز یک نبرد تبلیغاتی سنگین در فضای فناوری است. داده‌سنترها در سال‌های اخیر به هیولاهای مصرف‌کننده برق و آب تبدیل شده‌اند؛ سازه‌هایی بی‌روح و پر سر و صدا که نه تنها استیج زیست‌محیطی شهرهای مختلف را به هم ریخته‌اند، بلکه اعتراض مشترک و کم‌نظیر هر دو جناح سیاسی در ایالات متحده را برانگیخته‌اند. اوپن‌ای‌آی به خوبی می‌داند که برچسب «داده‌سنتر» در ذهن افکار عمومی، یادآور همان صدای ویزویز فرکانس پایینی است که روی اعصاب مردم راه می‌رود. بنابراین، استراتژیست‌های این شرکت دست به کار شده‌اند تا با تغییر نام، «پیام پنهان پشت ترانه‌سرایی» بیانیه‌های خبری خود را بازنویسی کنند.

برنامه Grid Protectors؛ سمفونی جدید اوپن‌ای‌آی برای آرامی شبکه‌های برق

نخستین رونمایی رسمی از این ترمینولوژی جدید، در جریان معرفی برنامه‌ای موسوم به «محافظان شبکه» (Grid Protectors Program) اتفاق افتاد. اوپن‌ای‌آی این پروژه را با محوریت احداث یک مرکز جدید در شهرستان افینگهام (Effingham County) ایالت جورجیا کلید زد؛ اقدامی که هدف ظاهری آن، کاهش فشار بی‌حدوحصر تاسیسات هوش مصنوعی بر شبکه‌های برق محلی، به‌ویژه در شرایط اضطراری و سرمای شدید زمستان عنوان شده است. با این حال، مطالعه دقیق بیانیه ۹۰۰ کلمه‌ای اوپن‌ای‌آی کدهای جالبی را رو می‌کند: عبارت قدیمی و بدنام «داده‌سنتر» تنها ۲ بار در کل متن استفاده شده، در حالی که واژه شیک «کامپیوت کمپس» بارها و بارها تکرار شده است.

اوپن‌ای‌آی در این بیانیه ادعا می‌کند که تاسیسات جدیدش تفاوت‌های بنیادینی با داده‌سنترهای ساخت چند سال پیش دارند و به لطف «پروداکشن و تنظیم نوآورانه» در معماری انرژی، انعطاف‌پذیری بالایی در مدیریت تقاضای برق خواهند داشت. آن‌ها وعده داده‌اند که «هزینه‌های ایجادشده توسط خود را پرداخت می‌کنند» تا هزینه‌های قبوض برق مردم محلی بالا نرود. اما اهالی هوشمند تحلیل فناوری، زمان‌بندی این ری‌برندینگ را اتفاقی نمی‌دانند. گزارش‌های رسانه‌های معتبر حاکی از آن است که اوپن‌ای‌آی این تغییر زبان را به عنوان بخشی از یک کمپین PR بزرگ برای مواجهه با قوانین سخت‌گیرانه‌تر احتمالی پس از انتخابات دوره‌ای برنامه‌ریزی کرده بود، اما خشم روزافزون مردم محلی باعث شد مجبور شوند زودتر از موعد از این تراک جدید پرده‌برداری کنند.

ردپای کرکننده در استیج زیست‌محیطی؛ نقد صریح نهادهای مدنی

منتقدان و فعالان زیست‌محیطی اما اصلاً قصد ندارند با این تغییر ریتم ظاهری، به رقص درآیند. هالی المور (Holly Elmore)، مدیر اجرایی جنبش PauseAI US در واکنشی تند اعلام کرد که عوض کردن نام یک سازه آلاینده و پرمصرف، ردپای زیست‌محیطی آن را پاک نمی‌کند. به باور او، مردم از کلمه «داده‌سنتر» متنفر نیستند، بلکه از پروژه‌های ساخت‌وساز عظیمی متنفرند که سیستم‌های گرمایشی آن‌ها را در اوج سرمای زمستان با خطر قطعی برق مواجه می‌کند. المور بیانیه جدید اوپن‌ای‌آی را یک پاسخ بی‌تفاوت و کاملاً «خارج از از نُت» به دغدغه‌های واقعی جامعه دانست.

از سوی دیگر، آبره کونر (Abre’ Conner)، مدیر مرکز عدالت اقلیمی سازمان NAACP نیز تاکید کرد که تغییر اسم، مشکلی را حل نمی‌کند و تنها نشان‌دهنده نگاه سطحی غول‌های فناوری به سلامت عمومی و بحران‌های اقلیمی است. وقتی شرکت‌ها می‌توانند منابع عظیمی را صرف شفافیت الگوریتم‌ها، بهینه‌سازی واقعی مدل‌ها و کند کردن روند توسعه ناپایدار کنند، دست زدن به تغییر نام تنها مانند استفاده از یک فیلتر نرم‌افزاری ارزان‌قیمت روی یک «وکال پر از حس و دینامیک صوتی» است که فالش خوانده شده است! آسیب‌های زیست‌محیطی واقعی هستند و با واژه‌سازی‌های فانتزی شسته نمی‌شوند.

دوئل اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک؛ رقابت در شفافیت پروداکشن و تعهد به کامیونیتی

مقایسه رفتار اوپن‌ای‌آی با رقیب سرسختش آنتروپیک (Anthropic)، ابعاد دیگری از این استیج پرماجرا را روشن می‌کند. آنتروپیک اخیراً در یک اقدام عملی متعهد شد ۱۰۰ درصد هزینه‌های مربوط به ارتقای شبکه‌های برق محلی برای متصل کردن داده‌سنترهایش را شخصاً بر عهده بگیرد تا حتی یک دلار هزینه اضافی به قبوض شهروندان تحمیل نشود. آن‌ها همچنین میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جامعه محلی، حفاظت از منابع آب منطقه و ممنوعیت امضای توافق‌نامه‌های عدم افشا (NDA) با مقامات محلی را پذیرفته‌اند تا «پروداکشن و تنظیم نوآورانه» خود را در بستری از شفافیت کامل ارائه دهند.

در مقابل، اوپن‌ای‌آی تا این لحظه از پاسخ به پرسش‌های صریح رسانه‌ها درباره دلایل واقعی این تغییر ترمینولوژی و فرار از اصطلاح داده‌سنتر خودداری کرده است. سکوتی که بیشتر شبیه به سکوت پیش از طوفان است. در حالی که آنتروپیک سعی دارد با رفتارهای ساختاری، اعتماد «کامیونیتی» را جلب کند، اوپن‌ای‌آی به فرمول‌های سنتی روابط عمومی و زیباسازی کلمات متوسل شده است. فرمولی که به نظر می‌رسد در مارکت امروز هوش مصنوعی، تماشاگران و شنوندگان باهوش دست آن را خوانده‌اند.

هدفون و سیستم صوتی پیشنهادی برای شنیدن صدای پای آینده هوش مصنوعی

برای درک عمق فنی و آکوستیک نویزی که یک مرکز محاسباتی ۱۰۰ مگاواتی ایجاد می‌کند، تنها کافی است صدابرداری‌های محیطی انجام‌شده از اطراف این مراکز را با یک هدفون استودیویی پشت‌باز مانند SRAM or Sennheiser HD 600 گوش دهید. فرکانس‌های بم و بیس ممتد فن‌های خنک‌کننده در کنار هوهوی ترانسفورماتورهای فشار قوی، تصویری ملموس از علت خشم مردم محلی را بازسازی می‌کند. این تاسیسات، صرفاً چند سرور آرام نیستند؛ آن‌ها کارخانه‌های عظیم انرژی هستند که تعادل اکوسیستم‌های محلی را برهم می‌زنند.

اوپن‌ای‌آی چه مراکز خود را «پردیس محاسباتی» بنامد و چه آن‌ها را «استودیوی پردازش ابری» بخواند، واقعیت تغییر نمی‌کند: توسعه هوش مصنوعی مولد به مرزهای مصرف انرژی نزدیک شده است. اگر این کمپانی‌ها نتوانند هارمونی پایداری میان «تفکیک سازها در استیج صوتی» توسعه زیرساخت و ظرفیت‌های محیط زیستی زمین ایجاد کنند، هیچ ری‌برندینگ یا بازی با کلماتی نمی‌تواند جلوی تشویق نکردن و بایکوت تماشاگران این آرنای بزرگ را بگیرد. آینده هوش مصنوعی نیازمند تغییر در مهندسی زیرساخت است، نه فقط تغییر نام تراک‌های یک آلبوم!