سقوط Other Mommy؛ وقتی جسیکا چستین هم حریفِ فیلمنامه کم‌رمق بلوم‌هاوس نشد

ماشین پول‌سازی بلوم‌هاوس و شکاف عمیق میان گیشه و منتقد

در دنیای امروز که استودیوها برای هر دلارِ فروش می‌جنگند، «بلوم‌هاوس» (Blumhouse) بار دیگر فرمول طلایی خود را اثبات کرد: تولید با بودجه‌ای بین ۱۸ تا ۱۹ میلیون دلار و سودآوری خیره‌کننده ۱۰۸ میلیون دلاری در سطح جهانی. فیلم «مادر دیگر» (Other Mommy) به کارگردانی «راب سوج» (Rob Savage) و تهیه‌کنندگی «جیمز وان» (James Wan)، دقیقاً همان چیزی است که مدیران استودیوها در اتاق‌های فکر خود به عنوان «مدل سوددهی» می‌بینند. اما آیا این موفقیت مالی به معنای موفقیت هنری است؟ پاسخ کوتاه و تلخ یک «نه» بزرگ است. در حالی که مخاطبان سینما در ماه اکتبر برای دیدن این اثر به سالن‌ها هجوم بردند، منتقدان با امتیاز تحقیرآمیز ۱۹ درصد، تیر خلاص را به پیکره این اثر زدند.

این شکاف عمیق میان بازگشت سرمایه و کیفیت ساختاری، بحث قدیمی «سینمایِ کانسپت‌محور» در مقابل «سینمایِ داستان‌محور» را داغ کرده است. فیلم با بهره‌گیری از رمان «وقایع اطراف خانه» (Incidents Around the House) اثر «جاش مالرمن» (Josh Malerman)، سعی در ایجاد وحشتی روان‌شناختی دارد، اما در نهایت در تله کلیشه‌هایی می‌افتد که حتی جیمز وان هم با تمام تبحرش در ژانر وحشت، نتوانسته از آن‌ها فرار کند.

جسیکا چستین در حصارِ یک شخصیتِ تک‌بعدی

نمی‌توان از «مادر دیگر» صحبت کرد و به بازی درخشان «جسیکا چستین» (Jessica Chastain) اشاره نکرد. چستین در نقش دوگانه «اورسولا مارتین» و آن موجود پلیدِ مشهور به «مادر دیگر»، سعی کرده است تمام وزن دراماتیک فیلم را به تنهایی به دوش بکشد. او در انتقال از یک مادر محافظ‌کار به یک موجود ماورایی که با پیچش‌های فیزیکی عجیب زیر میز ظاهر می‌شود، تعهد محض خود را نشان داده است. با این حال، حتی بهترین بازیگرها هم در برابر ضعفِ قلمِ «ناتان الستون» (Nathan Elston) شکست می‌خورند.

مشکل اصلی اینجاست: آرک روایی کاراکتر در طول فصل (یا در اینجا طول فیلم) به قدری پیش‌بینی‌پذیر است که مخاطب در ۱۰ دقیقه اول، تمام پاسخ‌های معما را در دست دارد. تماشاگرِ مدرنِ ژانر وحشت که با آثار پیچیده و ساختار‌شکن بزرگ شده، با دیدن فیلمی که نه در لایه زیرین داستانی و نه در تعلیق، حرف جدیدی برای گفتن ندارد، دچار خستگی می‌شود. چستین در این میان، قربانیِ «سندرومِ بازیگرِ بزرگ در فیلمِ کوچک» شده است؛ جایی که قدرت ستاره‌وار او نه برای ارتقای فیلم، بلکه صرفاً برای پوشاندن حفره‌های فیلمنامه استفاده می‌شود.

ریتم داستان‌گویی و کلیف‌هنگرهای بی‌اثر

یکی از بزرگترین ایراداتِ ساختاری «مادر دیگر»، عدم تعادل در ریتم است. اولین سکانس فیلم که در تریلرها هم به عنوان نقطه قوت تبلیغاتی استفاده شد، نوید یک اثر دلهره‌آورِ کلاسیک را می‌داد، اما پس از آن، فیلم در یک چرخه تکراری از «جامپ‌اسکرهای» (Jump Scare) بی‌مزه فرو می‌رود. کلیف‌هنگر انتهای اپیزودها یا در مورد فیلم‌های سینمایی، گره‌افکنی‌های میان‌پرده‌ای، هیچ‌کدام قدرت میخکوب کردن مخاطب را ندارند، چرا که مخاطب هیچ پیوند عاطفی عمیقی با شخصیت اصلی یعنی «آرابلا» (Olivia Clark) برقرار نمی‌کند.

در اتاق نویسندگان، ظاهراً تمرکز اصلی بر «تخریب کلیشه‌ها» بوده، اما نتیجه معکوس شده است. به جای ساختارشکنی، شاهد بازتولیدِ همان ترس‌های قدیمی هستیم که تنها با جلوه‌های ویژه مدرن بزک شده‌اند. این همان خستگیِ مخاطب است که از آن حرف می‌زنیم؛ جایی که بیننده حس می‌کند فریبِ یک کمپین تبلیغاتی هوشمندانه را خورده است. وقتی منتقدان از فیلم به عنوان اثری «احمقانه» یاد می‌کنند، دقیقاً به همین فقدانِ هوشمندی در طراحیِ ساختارِ روایی اشاره دارند.

استراتژی دیجیتال و آینده در پلتفرم‌های استریم

حالا که «یونیورسال پیکچرز» (Universal Pictures) تاریخ ۱۰ نوامبر را برای انتشار دیجیتال و ۲۹ دسامبر را برای نسخه فیزیکی 4K اعلام کرده، باید دید آیا این فیلم در فضای خانه هم می‌تواند موفق عمل کند یا خیر. انتشار دیجیتال معمولاً فرصتی برای فیلم‌های شکست‌خورده در گیشه است تا در فضای آنلاین دوباره کشف شوند، اما برای «مادر دیگر»، این بیشتر یک عقب‌نشینی استراتژیک است.

با توجه به مالکیتِ ان‌بی‌سی‌یونیورسال (NBCUniversal)، مقصد نهایی این اثر پلتفرم «پیکاک» (Peacock) خواهد بود. در دنیای استریمینگ، «مادر دیگر» احتمالاً به خیلِ عظیم فیلم‌هایی می‌پیوندد که در لیست «پیشنهادی برای شما» قرار می‌گیرند، اما به ندرت کسی آن را تا انتها تماشا می‌کند. محتوای اضافی شامل صحنه‌های حذف‌شده و پشت‌صحنه جلوه‌های ویژه، شاید برای طرفدارانِ پروپاقرص ژانر وحشت جذاب باشد، اما نمی‌تواند واقعیتِ سردِ این فیلم را تغییر دهد: «مادر دیگر» یک محصولِ صنعتیِ استاندارد است که در حد یک جرقه در سینما ظاهر شد و احتمالاً در حافظه بلندمدت طرفداران ژانر وحشت، خیلی سریع رنگ خواهد باخت.