اسکارلت جوهانسون و تقابل با تاریکی مطلق در گاتهام

عبور از خطوط قرمز ژانر: وقتی جوهانسون به گاتهام می‌رسد

اسکارلت جوهانسون (Scarlett Johansson)، بازیگری که سال‌ها در قامت «بیوه سیاه» (Black Widow) نماد قدرتِ کنترل‌شده در جهان مارول (Marvel Cinematic Universe) بود، حالا در چرخشی معنادار به سوی جهان دی‌سی (DC Universe) قدم گذاشته است. پیوستن او به پروژه «بتمن: بخش دوم» (The Batman: Part II) به کارگردانی مت ریوز (Matt Reeves)، صرفاً یک جابه‌جایی استودیویی نیست؛ بلکه تقابل دو نگاه متفاوت به مفهوم «ابرقهرمان» است. جوهانسون در گفت‌وگویی اخیر با ددلاین (Deadline Hollywood) از «اضطراب وجودی» (Existential Angst) سخن گفته که در حین کار در این محیط نوآر و تیره و تاریک تجربه کرده است.

این اضطراب، نه از سرِ ناتوانی در اجرای نقش، که برخاسته از تعهد او به درک زیرمتن‌های روان‌شناختیِ شخصیتی است که ریوز برایش ترسیم کرده. در دنیای مارول، کنش‌ها اغلب در خدمتِ شکوه بصری و ریتمِ تندِ روایی هستند، اما گاتهامِ ریوز، دنیایی است که در آن سکوت‌های سنگین میان دیالوگ‌ها، بیش از هر انفجاری حرف برای گفتن دارند. جوهانسون با درک این تفاوت، خود را در موقعیتی دیده که ابزارهای همیشگی‌اش برای تحلیل شخصیت، دیگر پاسخگو نیستند.

معمای ریوز: فراتر از اکشن‌های پرزرق‌وبرق

مت ریوز در «بتمن» نشان داد که به قاب‌بندی‌های نقاشانه و میزانسن مینی‌مالیستی بیش از جلوه‌های ویژه کامپیوتری اهمیت می‌دهد. برای بازیگری در سطح جوهانسون، ورود به چنین فضایی به معنای خلع سلاح شدن از تمام آن‌چیزی است که در سال‌های حضورش در دنیای سینمایی مارول آموخته بود. او می‌گوید این نقش «سخت بود که رمزگشایی شود» (Hard to crack)؛ جمله‌ای که نشان‌دهنده پیچیدگی لایه‌های درونی نقش است.

در سینمای مؤلف، بازیگر تنها یک ابزار برای پیشبرد پیرنگ نیست، بلکه بخشی از یک استعاره بصری است. وقتی جوهانسون از «سخت بودن» نقش می‌گوید، احتمالاً به چالشِ تطبیق زبان بدن خود با فضای خفقان‌آور و اکسپرسیونیستی گاتهام اشاره دارد. در فیلم‌های ریوز، نورپردازی طبیعی و سایه‌های بلند، بخشی از روایت هستند و بازیگر باید بتواند در این فضای مه‌آلود، تعادلی میان واقع‌گرایی و اسطوره‌سازی برقرار کند.

اضطرابِ وجودی: واکاوی در تاریکیِ گاتهام

اصطلاح «اضطراب وجودی» که جوهانسون به کار برده، کلید درکِ تغییرِ مسیرِ اوست. این اضطراب در واقع همان سردرگمیِ خلاقانه‌ای است که هر بازیگر بزرگی هنگام مواجهه با یک متنِ چندلایه تجربه می‌کند. او در دنیای مارول با فرمول‌های مشخصی روبه‌رو بود که به او اجازه می‌داد با تکیه بر کاریزمای ذاتی‌اش، نقش را پیش ببرد. اما در «بتمن: بخش دوم»، او با شخصیتی روبه‌روست که احتمالاً در تاریکیِ درونی‌اش گم شده است.

این گذار از «قهرمانِ کنش‌گر» به «شخصیتِ درگیرِ روان‌کاوی»، نشان از بلوغ هنری جوهانسون دارد. او به جای انتخاب مسیرهای ساده، به دنبال چالش‌هایی است که او را مجبور به بازنگری در متدِ بازیگری‌اش می‌کند. این یعنی او به دنبالِ امضای مؤلف در بازیِ خود است؛ چیزی که در سینمای جریان اصلی کمتر دیده می‌شود اما در آثار مت ریوز، امری حیاتی است.

چرا این پروژه برای سینمای مؤلف اهمیت دارد؟

حضور اسکارلت جوهانسون در یک پروژه مستقل‌گونه در دلِ یک بلاک‌باستر عظیم، نویدبخشِ نوعی بازگشت به سینمای شخصیت‌محور است. اگرچه «بتمن: بخش دوم» یک محصول تجاری محسوب می‌شود، اما رویکرد ریوز به آن، آن را به تجربه ای فرم‌گرا تبدیل کرده است. جوهانسون با پذیرش این چالش، به نوعی در حالِ عبور از برچسب‌های کلیشه‌ایِ «ستاره‌ی اکشن» است.

در نهایت، طنین احساسی پایان‌بندی این همکاری، زمانی مشخص می‌شود که ببینیم آیا این اضطرابِ جوهانسون به یک بازیِ ملموس و درونی تبدیل شده است یا خیر. برای ما به عنوان مخاطبانِ سینمای مؤلف، تماشای بازیگری که در جستجویِ حقیقتِ نقش، دچار تلاطم درونی می‌شود، بسیار ارزشمندتر از هر نمایِ اکشنِ بی‌روحی است. جوهانسون در حالِ تجربه کردنِ یک مسیرِ دشوار اما صادقانه است؛ مسیری که او را بیش از پیش به بازیگرانِ تراز اولِ سینمای مستقلِ جهان نزدیک می‌کند.