سقوط در خلاء صوتی؛ چرا موسیقی متن هانگر گیمز دیگر آن امضای راک را ندارد؟

برخورد سنت‌گرایی راک با ماشین تولید انبوه هالیوود

وقتی نام «دیو کاب» (Dave Cobb) به عنوان تهیه‌کننده اجرایی آلبوم موسیقی متن فیلم جدید «هانگر گیمز: طلوع در زمان درو» (The Hunger Games: Sunrise on the Reaping) مطرح شد، انتظار می‌رفت با اثری مواجه شویم که روح آنالوگ و بافت‌های ارگانیک سازهای زنده در آن حرف اول را می‌زند. کاب که پیش‌تر با آثار «کریس استپلتون» (Chris Stapleton) ثابت کرده بود چگونه می‌توان فضای صوتی گرم و بدون دستکاری‌های دیجیتالی افراطی را به شنونده تزریق کرد، حالا در قامت معمار صوتی یک فرنچایز عظیم ایستاده است. اما ورود «اسمشینگ پامپکینز» (The Smashing Pumpkins) با قطعه جدیدشان یعنی «Black Stars»، نشان می‌دهد که حتی با حضور چنین نام‌های بزرگی، فشارهای استودیویی برای رسیدن به «بلندی صدای حداکثری» (Loudness War) همچنان بر کیفیت هنری سایه انداخته است.

از نگاه مهندسی صدا، این قطعه در لحظاتی تلاش می‌کند آن دیستورشن کلاسیک و هارمونیک‌های غنیِ «بیلی کورگن» (Billy Corgan) را بازسازی کند. اما مشکل اصلی در میکس نهایی نهفته است؛ جایی که فشردگیِ بیش از حد (Compression) روی باس‌لاین‌ها باعث شده تا ضربات درامز در میان لایه‌های صوتی محو شوند. در موسیقی راک، «داینامیک رِنج» (Dynamic Range) یعنی تنفسِ ساز؛ چیزی که در این آلبوم به نظر می‌رسد فدایِ یکنواختیِ شنیداری برای سرویس‌های استریم شده است.

چرا میکس ارگانیک در برابر پروداکشن مصنوعی شکست می‌خورد؟

تفاوت فاحشی میان صدایِ عریان و پرقدرت گیتارهای الکتریک در آلبوم‌های کلاسیک راک دهه ۹۰ و آنچه امروز در «Black Stars» می‌شنویم وجود دارد. در استودیوی مدرن، وسوسه استفاده از «پلاگین‌های شبیه‌ساز» (Modeling Plugins) برای رسیدن به آن صدایِ کلاسیک، منجر به تولید بافت‌های صوتی شده که اگرچه در نگاه اول تمیز به نظر می‌رسند، اما فاقد آن «هارمونی‌های زنده» هستند که گوشِ شنونده حرفه‌ای بلافاصله آن را تشخیص می‌دهد.

من به عنوان کسی که سال‌ها با کنسول‌های آنالوگ سر و کار داشته‌ام، معتقدم مشکل اصلی در ضبط، «خفگی صدا» در فرکانس‌های میانی (Mid-range) است. سازها به جای اینکه در یک «استیج صوتی عریض» (Soundstage) در کنار هم بنشینند و تفکیک سازها به درستی اتفاق بیفتد، در یک فضای محدودِ دیجیتالی به هم کوبیده شده‌اند. این اتفاق برای گروهی مثل Smashing Pumpkins که امضای صوتی‌شان بر پایه لایه‌بندی‌های دقیق و خلاقانه گیتار بنا شده، یک عقب‌گرد فنی محسوب می‌شود.

جدال گیتار و سینتی‌سایزر در اتمسفر پانم (Panem)

در قطعه جدید، استفاده از لایه‌های سینتی‌سایزر برای ایجاد فضایِ دیس‌توپیایی هانگر گیمز، پیوند عجیبی با ریف‌های راک برقرار کرده است. این ترکیب، اگر به درستی مهندسی نشود، به جای ایجاد تعلیق، باعث ایجاد «فاز کنسلشن» (Phase Cancellation) در سیستم‌های صوتی معمولی می‌شود. «بیلی کورگن» همیشه استادِ ایجاد لایه‌های صوتی متراکم اما شفاف بوده است، اما اینجا به نظر می‌رسد تولیداتِ سینمایی، او را مجبور به عقب‌نشینی از استانداردهای سخت‌گیرانه خودش کرده‌اند.

ریتم درامز در این قطعه، بیش از آنکه حسِ ارگانیکِ یک نوازنده پشت درام‌کیت را القا کند، به یک «لوپ» (Loop) دقیق و ماشینی شباهت دارد. برای ژانری که ادعای راک بودن دارد، این فقدان «نوسانِ انسانی» (Human Groove) یک حفره بزرگ است. ما با موسیقی طرف هستیم که در ظاهر راک است، اما در باطن، به شدت تحت تأثیر استانداردهایِ تولیداتِ پاپ تجاری قرار گرفته تا برای مخاطب عامِ سینما، بیش از حد «سنگین» به نظر نرسد.

میراث راک در عصر الگوریتم‌های استریم

آیا این آلبوم می‌تواند به همان جایگاهی برسد که موسیقی متن‌هایِ جریان‌سازِ سینما در دهه‌های گذشته داشتند؟ پاسخ در مهندسی مسترینگ نهفته است. اگر هدف، ایجاد هیجان برای یک فیلم بلاک‌باستری است، شاید این صداهایِ فشرده و پرحجم جوابگو باشند، اما از دیدگاه یک منتقدِ صدایِ وفادار به ریشه‌های راک، این اثر عملاً فاقد «روح» (Soul) است. ما با یک محصولِ استودیوییِ تمیز، اما «بی‌جان» روبرو هستیم.

در نهایت، «Black Stars» بیش از آنکه یک شاهکارِ موسیقیایی از Smashing Pumpkins باشد، یک ویترینِ تجاری برای فیلم است. شاید بهتر بود دیو کاب به جای تلاش برای هماهنگ کردن صدایِ گروه با فضایِ فیلم، به آن‌ها اجازه می‌داد همان صدایِ خشن، نامنظم و پر از هارمونیک‌هایِ ناخواسته‌ای را تولید کنند که میلیون‌ها طرفدار را عاشقِ این گروه کرد. موسیقیِ خوب، نیازی به فیلترهایِ نرم‌کننده ندارد؛ موسیقی خوب، باید در گوشِ شنونده زنده شود، نه اینکه در میان لایه‌هایِ ضخیمِ پردازشِ دیجیتال دفن گردد.