پرودیجی؛ قربانیِ بی‌رحمِ سیاست‌های استودیویی در کهکشانِ استار ترک

فراتر از یک انیمیشن؛ نبردی نابرابر برای بقا

وقتی صحبت از «استار ترک: پرودیجی» (Star Trek: Prodigy) به میان می‌آید، باید پیش‌فرض‌های ذهنی درباره «انیمیشن‌های کودکانه» را کنار بگذاریم. این سریال که توسط «کوین و دن هیگمن» (Kevin and Dan Hageman) خلق شد، نه تنها وفادارترین اقتباس به جهان‌بینی «جین رادنبری» (Gene Roddenberry) در سال‌های اخیر بود، بلکه در لایه‌های دراماتیک خود، بلوغی را به نمایش می‌گذاشت که بسیاری از آثار «لایو-اکشن» (Live-Action) در رسیدن به آن ناکام بودند. اما این اثر در تمام طول حیات کوتاهش، در حال جنگیدن با برچسبی بود که استودیوها بر پیشانی‌اش چسبانده بودند: «فقط برای کودکان».

تراژدی «پرودیجی» در همین جبهه نبرد برای اثباتِ اصالتش نهفته است. در حالی که صداپیشگی «کیت مالگرو» (Kate Mulgrew) در نقش «کاترین جین‌وی» (Kathryn Janeway) و حضور ستاره‌هایی نظیر «الا پرنل» (Ella Purnell) لایه‌ای از اعتبار هنری به کار بخشیده بود، اما نگاه تقلیل‌گرایانه مدیران استودیو به این اثر، آن را به اولین قربانیِ سیاست‌های «اسکای‌دنس مدیا» (Skydance Media) در جریان تصاحب «پارامونت گلوبال» (Paramount Global) تبدیل کرد. برای من که دهه‌هاست گیشه و سیاست‌های کلان استودیوها را رصد می‌کنم، حذفِ بی‌رحمانه تمام ۴۰ قسمت این سریال از «پارامونت پلاس» (Paramount+)، فراتر از یک تصمیم مدیریتی ساده، نوعی پاکسازیِ فرهنگیِ ناشیانه بود.

میزانسن‌های خلاقانه و ریتمی که هرگز افت نکرد

اگر به ساختار بصری «پرودیجی» نگاه کنید، با یک میزانسن پرکشش روبرو می‌شوید که در هر سکانس، مرزهای انیمیشن‌سازیِ تلویزیونی را جابه‌جا می‌کند. تیم کارگردانی به رهبری «سونگ شین» (Sung Shin) و «آلن وان» (Alan Wan)، جهانی را خلق کردند که در آن، شیمی بازیگران روی پرده (حتی در قالب صداپیشگی) به قدری دقیق تنظیم شده بود که مخاطب به راحتی با شخصیت‌هایی مثل «دال آر-ال» (Dal R'El) و «گوئیندالا» (Gwyndala) هم‌ذات‌پنداری می‌کرد. ریتم تدوین در این سریال چنان هوشمندانه چیده شده بود که تعلیق نفس‌گیر صحنه‌های اکشن با لحظاتِ درونی و فلسفیِ شخصیت‌ها، توازن بی‌نقصی داشت.

تفاوت اصلی پرودیجی با سایر محصولات این فرنچایز، آزادیِ خلاقانه‌ای بود که در فرمت انیمیشن به دست آمده بود. آن‌ها محدودیت‌های بودجه‌ایِ فیلم‌های «استار ترک: دیسکاوری» (Star Trek: Discovery) را نداشتند و به همین دلیل توانستند در فصل دوم، به سراغ مفاهیم پیچیده‌ای مثل «مولتی‌ورس» (Multiverse) بروند که در دستان کارگردانان ناشی، به یک آشفتگی بصری تبدیل می‌شد، اما اینجا به یک داستان‌گویی حماسی و هوشمندانه بدل شد.

کوچِ نافرجام به نتفلیکس و سکوتی که فریاد می‌زند

جنبش اعتراضی هواداران که با اجاره کردن هواپیما بر فراز «لس‌آنجلس» به راه افتاد، یکی از درخشان‌ترین لحظاتِ همبستگیِ «ترکرها» (Trekkers) در قرن ۲۱ بود. ورود «نتفلیکس» (Netflix) به عنوان ناجی، امیدها را زنده کرد؛ اما این هم یک پیروزیِ کوتاه‌مدت بود. عدم تبلیغاتِ مناسب و معیارهای سخت‌گیرانه نتفلیکس باعث شد تا این اثر بار دیگر در چرخ‌دنده‌های الگوریتم‌های استریم خرد شود. پایان یافتن قرارداد ۱۸ ماهه نتفلیکس برای هر فصل، عملاً پرودیجی را به یک «یتیمِ دیجیتال» تبدیل کرد.

این وضعیت، پارادوکسِ دردناکی را برای «پارامونت پلاس» ایجاد کرده است. آن‌ها خود را «خانه استار ترک» می‌نامند، اما اثری که یکی از بلندپروازانه‌ترین روایت‌های این فرنچایز را داشت، در هیچ‌کجای کتابخانه‌شان یافت نمی‌شود. این یعنی فقدانِ دسترسی برای نسل جدیدی که می‌توانست با این سریال، عاشقِ کهکشانِ استار ترک شود. وقتی یک اثر به جای دیده شدن در پلتفرم‌های اصلی، تنها به نسخه‌های فیزیکی یا خریدِ تک‌قسمتی محدود می‌شود، عملاً در حالِ «مرگ تدریجی» است.

میراثی که به احترام نیاز دارد

آیا «پرودیجی» می‌توانست به اندازه «استار ترک: لاور دکس» (Star Trek: Lower Decks) به کار خود ادامه دهد؟ قطعاً. پتانسیل داستانی این گروهِ جوان و ماجراجو، ظرفیتی چندساله داشت که با یک نویسندگیِ منسجم می‌توانست به سنگ‌بنایِ آینده‌ی این فرنچایز تبدیل شود. حتی اگر فصل سوم ساخته نمی‌شد، قالبِ فیلم‌های ۹۰ دقیقه‌ای می‌توانست این رشته‌های داستانیِ نیمه‌تمام را به سرانجام برساند و به آن «پیچش داستانی هوشمندانه» که امضای کار هیگمن‌ها بود، وفادار بماند.

امروز که به آینده‌ی «آکادمی استارفلیت» (Starfleet Academy) نگاه می‌کنیم، سایه‌ی سنگینِ بی‌عدالتی در حقِ «پرودیجی» همچنان پابرجاست. این سریال نه تنها یک انیمیشنِ باکیفیت، بلکه تکه‌ای حیاتی از پازلِ بزرگِ استار ترک بود که با بی‌تدبیری از چرخه خارج شد. برای من به عنوان یک سینه‌فیل، جای خالی این اثر در آرشیوهای آنلاین، زخمی است که با هیچ جایگزینی ترمیم نمی‌شود. پرودیجی شایسته احترامی بود که هرگز دریافت نکرد، اما تاریخ سینما و تلویزیون، کیفیتِ بالای این اثر را در حافظه خود ثبت خواهد کرد؛ حتی اگر امروز، دسترسی به آن برای مخاطبِ عام دشوارتر از همیشه باشد.