سوفیان استیونز؛ بازگشت به آیینِ کریسمس با روایتی نو از اندوه و امید

زمستانِ استیونز؛ فراتر از کلیشه‌هایِ فصلی

وقتی نام «سوفیان استیونز» (Sufjan Stevens) به میان می‌آید، باید تمام پیش‌فرض‌های ذهنی درباره «موسیقی کریسمس» را دور بریزید. او تنها یک خواننده نیست؛ او معمارِ صداهایِ غریب و صمیمی است. در حالی که هنوز طعمِ گسِ پاییز را حس می‌کنیم، استیونز با رونمایی از «On This Christmas (It Only Gets Better)» ثابت کرد که تقویمِ عاطفی او با تقویمِ رسمی جهان متفاوت است. این قطعه که بخشی از آلبوم گردآوری‌شده «Worst Christmas Ever!» است، نه یک لالاییِ ساده برای کنار شومینه، بلکه تجربه‌ای صوتی از لایه‌هایِ عمیقِ سنت‌شکنی در پروداکشنِ موسیقیِ تعطیلات است.

در این اثر، استیونز بار دیگر امضایِ صوتیِ خاص خود را به رخ می‌کشد؛ استفاده از سازبندی‌هایِ مینیمال که به تدریج به یک ارکستراسیونِ غنی تبدیل می‌شوند. شنیدن این قطعه با یک هدفونِ باکیفیت مانند «Sennheiser HD 660S2» به شما اجازه می‌دهد تا جزئیاتِ ریزِ جابه‌جاییِ انگشتان روی سیم‌های گیتار و نفس‌هایِ کنترل‌شده‌یِ او را در فضایِ استریو به‌وضوح حس کنید. میکسِ این اثر، شفافیتی خیره‌کننده دارد که اجازه می‌دهد «بیس» نرم و کوبنده، زیرِ لایه‌هایِ لطیفِ سازهایِ زهی، ستونِ فقراتِ آهنگ را شکل دهد.

آرشیوِ صدتایی؛ وسواسِ هنری در ستایشِ زمستان

شاید برایتان عجیب باشد، اما استیونز از سال ۲۰۰۱ تاکنون بیش از ۱۰۰ قطعه با تم کریسمس ضبط کرده است. این تنها یک سرگرمیِ ساده نیست؛ این یک «پروژه زیست‌محیطیِ صوتی» است. آلبوم جدید او که از طریق لیبل «Asthmatic Kitty» منتشر می‌شود، ویترینی از تکاملِ هنری اوست. از قطعاتِ کلاسیکِ بازسازی‌شده با رویکرد «Christmas Infinity Voyage» گرفته تا ملودی‌هایِ جدیدی که روحِ خسته‌یِ دنیایِ مدرن را نوازش می‌کنند.

نکته برجسته در این کالکشن، حضورِ همکارانِ قدیمی اوست؛ از «آرون دسنر» (Aaron Dessner) و «برایس دسنر» (Bryce Dessner) از گروه «د نشنال» (The National) گرفته تا «ریچارد رید پری» (Richard Reed Parry) از «آرکید فایر» (Arcade Fire). این همکاری‌ها تنها یک نامِ بزرگ روی جلد آلبوم نیستند، بلکه حضورِ آن‌ها در استودیو، لایه‌هایِ صوتیِ پیچیده‌ای را به اثر اضافه کرده که دینامیکِ شنیداریِ آلبوم را به سطحی فراتر از استانداردهایِ پاپِ فصلی برده است.

بازگشتِ قهرمانِ خاموش پس از طوفانِ بیماری

سال ۲۰۲۳ برای استیونز سالِ تضادها بود؛ انتشار آلبوم تحسین‌شده‌ی «Javelin» و در عین حال، دست‌وپنجه نرم کردن با سندروم «گیلن باره» (Guillain-Barré syndrome). این بیماریِ نادر که سیستمِ ایمنی را به اعصابِ بدن حمله می‌کند، برای مدتی او را از دنیایِ موسیقی دور کرد. اما حالا، انتشارِ این قطعه و حضورِ غیرمنتظره‌اش در کنسرتِ «مگ لوی» (Meg Lui) در کینگستون، خبر از بازگشتِ قدرتمندِ او می‌دهد.

این قطعه، «On This Christmas (It Only Gets Better)»، حاملِ پیامی است که در نامش نهفته: «اوضاع بهتر می‌شود». این لیریک‌ها، بازتابی از تجربه‌یِ شخصیِ او در عبور از دردهایِ جسمانی و یافتنِ کورسویِ امید در دلِ تاریکیِ مطلق است. صدایِ او در این ترک، پر از حس و دینامیک است؛ گویی هر کلمه را با آگاهی از شکنندگیِ زندگی به زبان می‌آورد. این همان ویژگیِ منحصر به فردی است که استیونز را از سایر آرتیست‌هایِ این ژانر جدا می‌کند: تواناییِ تبدیلِ یک سنتِ عمومی به یک اعترافِ شخصیِ تکان‌دهنده.

چرا این کالکشن، یک نقطه عطف در دیسکوگرافی استیونز است؟

اگر به لیستِ قطعاتِ «Worst Christmas Ever!» نگاه کنید، نام‌هایی را می‌بینید که در طول دو دهه، تکه‌هایی از پازلِ ذهنیِ استیونز بوده‌اند. از «Seven Swans» تا «Carrie & Lowell»، او همیشه در حالِ بازنگریِ هویتِ خود بوده است. این آلبومِ گردآوری‌شده، نوعی «موزه صوتی» است. شنیدنِ قطعاتی که قبلاً در مجموعه‌هایِ «Silver & Gold» منتشر شده بودند، در کنارِ آثارِ تازه، یک سیرِ تحولیِ خیره‌کننده را نشان می‌دهد.

استیونز با این حرکت نشان داد که موسیقی، برای او هرگز تاریخ انقضا ندارد. او با مهندسیِ دقیقِ صدا و حفظِ اصالتِ سازبندی‌هایِ آکوستیک، ثابت کرد که در دنیایِ اشباع‌شده از موسیقی‌هایِ دیجیتال و پروداکشن‌هایِ مصنوعی، هنوز هم می‌توان با یک پیانو، یک گیتار و یک قلبِ صادق، به صدرِ چارت‌ها فکر کرد. این آلبوم، دعوتی است به شنیدنِ دوباره‌یِ سکوت؛ دعوتی برایِ آنکه در میانِ هیاهویِ پایانِ سال، به صدایِ واقعیِ درونمان گوش دهیم.