حباب هوش مصنوعی در آستانه انفجار؛ وقتی غول‌های وال‌استریت نگران می‌شوند

وقتی غول‌های سرمایه‌گذاری برای نبض اقتصاد تکنولوژی نگران می‌شوند

این روزها در راهروهای سیلیکون‌ولی و تالارهای بورس نیویورک، یک پرسش تکراری مثل سایه‌ای سنگین روی سرِ بازار سنگینی می‌کند: «حباب هوش مصنوعی (AI Bubble) دقیقاً چه زمانی می‌ترکد؟» الیزابت لوپاتو (Elizabeth Lopatto) در گزارش اخیر خود از نشست رهبران مالی جهانی در هنگ‌کنگ (Global Financial Leaders’ Investment Summit)، پرده از واقعیتی برداشته که دیگر نمی‌توان با خوش‌بینی‌های پوشالی پنهانش کرد. وقتی امانوئل رومن (Emmanuel Roman)، مدیرعامل شرکت افسانه‌ای مدیریت سرمایه پیمکو (PIMCO)، صراحتاً از وقوع یک رکود قریب‌الوقوع در بازار هوش مصنوعی حرف می‌زند، دیگر نباید به این موضوع به چشم یک هشدار معمولی نگاه کرد.

پیمکو به عنوان یکی از بازیگران کلیدی که از سال ۲۰۲۳ در تأمین مالی تراشه‌های CoreWeave نقش حیاتی داشته، حالا در موقعیتی است که هم سودهای کلان برده و هم زنگ خطر را به صدا درآورده است. این تضاد رفتاری – یعنی فروختن بخش بزرگی از بدهی‌های مرتبط با هوش مصنوعی و همزمان هشدار دادن درباره ترکیدن حباب – دقیقاً همان چیزی است که به ما می‌گوید «میکسِ» بازار فعلی دیگر آن شفافیت و هارمونی سابق را ندارد. ما با یک وضعیت پارادوکسیکال روبرو هستیم؛ جایی که پول‌های کلان همچنان به سمت این صنعت سرازیر می‌شوند، اما غریزه بقا در میان سرمایه‌گذاران بزرگ بیدار شده است.

استقراض‌های نجومی؛ وقتی غول‌های تکنولوژی به سیم آخر می‌زنند

بیایید نگاهی به داده‌های سرد و خشک بیندازیم. متا (Meta) به تنهایی ۵۸ میلیارد دلار سفارش برای اوراق قرضه ۱۵ تا ۲۰ میلیارد دلاری دریافت کرده است. اوراکل (Oracle) به ۲۰ میلیارد دلار جدید نیاز دارد و مایکروسافت (Microsoft) برای اولین بار در یک دهه اخیر، ۲۵ میلیارد دلار اوراق قرضه منتشر کرده است. این اعداد و ارقام نشان‌دهنده یک عطش سیری‌ناپذیر برای نقدینگی است تا زیرساخت‌های عظیم هوش مصنوعی که همچون هیولایی تشنه منابع مالی را می‌بلعند، سرپا نگه داشته شوند.

پیش‌بینی شده است که در پنج سال آینده، این گسترش زیرساخت‌های هوش مصنوعی به حدود ۲ تریلیون دلار تأمین مالی نیاز داشته باشد. برای درک ابعاد این فاجعه یا موفقیت احتمالی، کافی است بدانید کل بازار اوراق قرضه ایالات متحده حدود ۱۲ تریلیون دلار است. این یعنی هوش مصنوعی به تنهایی در حال بلعیدن بخش بزرگی از ظرفیت بدهی جهانی است. این «پروداکشن» مالی، شباهت عجیبی به تنظیم‌های بی‌رویه در برخی قطعات موسیقی دارد که با لایه‌های بیش از حدِ سازها، در نهایت «میکس» را به سمت دیستورشن (Distortion) و از دست رفتن دینامیک صوتی پیش می‌برد.

شکاف عمیق میان واقعیتِ فنی و سودآوری اقتصادی

جیم زلتر (Jim Zelter)، رئیس شرکت آپولو گلوبال (Apollo Global Management)، نکته کلیدی را مطرح کرده که بسیاری از طرفداران سرسخت AI از آن فرار می‌کنند: «ما هنوز نمی‌دانیم قیمت‌گذاری و اقتصادِ این فناوری چگونه تکامل می‌یابد.» این دقیقاً همان «پیام پنهان» در تحلیل‌های تکنولوژی است. همه ما می‌دانیم که قدرت پردازشی (Computing Power) در آینده به شدت افزایش می‌یابد، اما آیا مدل‌های کسب‌وکار فعلی توانایی بازگشت سرمایه (ROI) این هزینه‌های نجومی را دارند؟

در حالی که بانک‌های وال‌استریت برای تأمین مالی ۶۳ میلیارد دلاری بدهی‌های آنتروپیک (Anthropic) – که حتی یک «هایپراسکِیلر» (Hyperscaler) هم محسوب نمی‌شود – سر و دست می‌شکنند، بازارهای جهانی با نشانه‌های متناقضی روبرو هستند. گزارش‌ها از چین حاکی از آن است که حباب هوش مصنوعی در آن منطقه مدت‌هاست ترکیده، اما در غرب، بازیگران همچنان در حال اضافه کردن «بیس‌های سنگین» به این ارکستر مالی هستند؛ بدون اینکه مطمئن باشند سیستم صوتیِ اقتصاد جهانی تحمل این حجم از فشار را دارد یا خیر.

پایانِ مهمانی یا آغاز یک رنسانس مالی؟

آیا این به معنای پایانِ خوشِ دورانِ طلاییِ هوش مصنوعی است؟ پاسخ ساده نیست. همان‌طور که در دنیای موسیقی، گاهی یک «دراپ» (Drop) ناگهانیِ بیس، کل انرژی استیج را تغییر می‌دهد، اینجا هم عواملی مثل افزایش نرخ بهره در آمریکا، جنگ‌های ژئوپلیتیک یا بحران منطقه یورو می‌توانند مانند یک تلنگر، کل این سازه را تکان دهند. اگر عرضه عمومی آنتروپیک (IPO) موفقیت‌آمیز باشد، شاید این مهمانی کمی بیشتر ادامه یابد، اما نشانه‌های احتیاط که از زبان مدیران پیمکو و آپولو شنیده می‌شود، نشان می‌دهد که بهترین بخش‌های این جشن شاید پشت سر گذاشته شده باشد.

ما در یک دوران انتقال هستیم؛ دورانی که در آن تکنولوژی با سرعت نور پیش می‌رود اما سیستم‌های مالیِ پشتیبان آن، با کندیِ سنگینِ بدهی‌های انباشته دست و پنجه نرم می‌کنند. برای شنیدن صدای درستِ این بازار، باید گوش‌هایمان را از هیاهوی تیک‌تاکی و ترندهای سطحی دور کنیم و به «میکس شفاف»ِ اعداد و ارقام واقعی گوش دهیم. حباب هوش مصنوعی شاید نترکد، اما قطعاً در حال تغییرِ فرم است؛ تغییری که ممکن است برای بسیاری از سرمایه‌گذاران غیرآگاه، تجربه‌ای تلخ و برای تحلیل‌گرانِ دقیق، فرصتی برای درکِ نسل جدیدِ اقتصاد دیجیتال باشد.