سقوط از نایروبی تا سیلیکون‌ولی؛ چرا Also قید بازار آفریقا را زد؟

وقتی هوش مصنوعی، زنجیره تامین را به زانو در می‌آورد

داستان استارتاپ Also که از دلِ غول خودروسازی برقی ریویان (Rivian) متولد شد، در ماه‌های اخیر بیشتر شبیه به یک بازی «موش و گربه» در زنجیره تامین جهانی بوده است. وقتی کریس یو (Chris Yu)، هم‌بنیان‌گذار و رئیس این شرکت، از واژه «کامپیوتر روی چرخ» برای توصیف دوچرخه‌های برقی TM-B استفاده می‌کند، احتمالا اغراق نکرده است. در دنیایی که تقاضا برای تراشه‌های پردازشیِ مراکز داده هوش مصنوعی سر به فلک کشیده، یک استارتاپ سخت‌افزاری برای تهیه بردهای مدار چاپی (PCB) باید با غول‌های دنیای AI پنجه در پنجه شود. این یعنی در رقابت برای خرید قطعات، یک استارتاپ میکرو-موبیلیتی در برابر بودجه‌های میلیاردیِ دیتاسنترها، همیشه بازنده است.

این درگیریِ فرساینده با تامین‌کنندگان، تنها یکی از دلایل عقب‌نشینی Also از پروژه جاه‌طلبانه کنیا بود. پروژه‌ای که قرار بود با حمایت مالی بنیاد شل (Shell Foundation)، یک پلتفرم دوچرخ برقی یکپارچه برای بازار آفریقا بسازد، حالا به خاطره‌ای در صفحات پاک‌شده وب‌سایت‌ها تبدیل شده است. ما با سناریویی طرف هستیم که در آن «فوریت توسعه سیستم‌های خودران» بر «پتانسیل بازار نوظهور آفریقا» پیروز شد.

چرا کنیا قربانیِ رویای اتونومی شد؟

بسیاری از تحلیل‌گران انتظار داشتند Also با توجه به تخصصش در ساخت وسایل نقلیه کوچک و بهینه، در بازار پرجنب‌وجوش موتورسیکلت‌های برقی آفریقا که شرکت‌هایی مثل Spiro در آن جولان می‌دهند، موفق عمل کند. اما پشت پرده، محاسبات استراتژیک تغییر کرده بود. در دنیای ایجنت‌های خودران، زمان همه چیز است. کریس یو معتقد است که هوش مصنوعی در وسایل نقلیه کوچک و هدفمند، بسیار سریع‌تر از خودروهای مسافربری به بلوغ و مقیاس‌پذیری می‌رسد.

همکاری Also با DoorDash برای توسعه وسایل نقلیه خودمختار کوچک، دلیلی شد تا منابع تحقیق و توسعه (R&D) به کلی از پروژه کنیا خارج شوند. در سیستم‌های ایجنتیک، ما نیاز به تست‌های مداوم و پایپ‌لاین‌های داده داریم که محیط‌های شهری پیچیده را درک کنند. وقتی تیم مهندسی شما محدود است، نمی‌توانید همزمان در حال جنگ با زنجیره تامینِ سخت‌افزار در چین باشید و همزمان روی الگوریتم‌های مسیریابی خودران در کنیا کار کنید. این یک انتخاب عقلانی اما تلخ برای یک استارتاپ در سال اول استقلال بود.

شفافیتِ حداقلی و خشمِ کاربرانِ وفادار

یکی از بزرگترین اشتباهات Also در سال ۲۰۲۶، سکوتِ خبری در قبال تاخیرهای تحویل محصول بود. برای کسانی که پیش‌خرید کرده بودند، این سکوت به معنای بی‌احترامی بود. وقتی شما یک محصول «پرمیوم» می‌فروشید، خریدار انتظار دارد بداند چرا قطعاتش در گمرک مانده یا چرا تامین‌کننده برد الکترونیکی تصمیم گرفته اولویت را به انویدیا (Nvidia) بدهد.

این شرکت در نهایت اعتراف کرد که مدیریت ارتباط با مشتری (CRM) و شفافیت در زنجیره تامین ضعیف بوده است. در دنیای سخت‌افزار، فرقی نمی‌کند چقدر ایجنت هوشمند روی دستگاهتان سوار کرده‌اید؛ اگر محصول به دست مشتری نرسد، اعتماد از دست می‌رود. Also درس سختی گرفت: در صنعت تکنولوژی، «صادق بودن درباره شکست در تامین قطعات» بسیار ارزان‌تر از «سکوت کردن و از دست دادن جامعه کاربری» تمام می‌شود.

آینده؛ از سخت‌افزارِ محض تا ایجنت‌های متحرک

نگاهی به مسیر پیش روی Also نشان می‌دهد که آن‌ها دیگر فقط یک شرکت دوچرخه‌سازی نیستند. هدف بزرگتر، نفوذ به بازارهای تجاری مانند آمازون (Amazon) با استفاده از ناوگان‌های خودمختار است. آن‌ها می‌خواهند پلتفرمی بسازند که در آن وسایل نقلیه کوچک، بدون نیاز به اپراتور انسانی، وظایف لجستیکی را انجام دهند. اینجاست که تخصصِ تیم در طراحی ماژولار باتری و سیستم‌های شارژ توزیع‌شده اهمیت پیدا می‌کند.

اگرچه پروژه کنیا متوقف شد، اما تجربیات فنیِ کسب شده درباره «بهینه‌سازی هزینه برای محیط‌های سخت» احتمالا در پروژه اتونومی آن‌ها دوباره متولد خواهد شد. Also در حال حاضر روی یک لبه تیغ حرکت می‌کند؛ جایی که باید ثابت کند می‌تواند TM-B را بدون نقص به دست مشتری برساند و در عین حال، معماری سیستم‌های خودمختارش را به بلوغ برساند. برای من به عنوان کسی که درگیر زیرساخت‌های هوش مصنوعی است، دیدن اینکه چگونه یک شرکت سخت‌افزاری سعی دارد خود را با سرعتِ تغییراتِ نرم‌افزاری تطبیق دهد، هیجان‌انگیزترین بخش ماجراست. بازیِ بعدی، بازیِ هوش مصنوعی است؛ جایی که دیگر وزنِ موتور یا بدنه نیست که پیروز میدان را تعیین می‌کند، بلکه قدرتِ تصمیم‌گیریِ ایجنت‌ها در لحظه است.