فرار از تلهٔ جنگ‌های ابدی؛ پیشنهاد رادیکال اندی ویر برای آینده جنگ ستارگان

پارادوکس پیروزی؛ چرا جنگ ستارگان در تکرار خود گیر کرده است؟

به عنوان ناظر تحولات مدیوم تلویزیون و استریم، همواره شاهد بوده‌ام که «جنگ ستارگان» (Star Wars) در یک چرخه معیوب گرفتار شده است. از دیدگاهِ فنی، این فرنچایز تمایل دارد هر بار با یک «کلیف‌هنگر» بزرگ یا یک تهدید در ابعاد کهکشانی، کل ساختار سیاسی و نظامی خود را بازتعریف کند. اندی ویر (Andy Weir)، نویسنده مطرح علمی‌تخیلی که با «پروژه هیل مری» (Project Hail Mary) و «مریخی» (The Martian) نبض مخاطب مدرن را در دست گرفته، به نکته‌ای اشاره می‌کند که مدت‌هاست در اتاق نویسندگانِ لوکاس‌فیلم (Lucasfilm) نادیده گرفته شده است: اشباع از جنگ‌های عظیم.

وقتی مخاطب پس از تماشای سه‌گانه اصلی، پیروزی نهایی خیر بر شر را جشن می‌گیرد، بازگشت به همان الگوی «جنگ بزرگ» در آثار بعدی، نه تنها مخاطب را خسته می‌کند، بلکه آرک رواییِ پیروزی‌های گذشته را بی‌معنا می‌سازد. این دقیقاً همان جایی است که ریتم داستان‌گویی در مدیوم تلویزیون باید تغییر کند. ما دیگر نیازی به یک «امپراتور» جدید یا یک «سلاح کشتار جمعی» تازه نداریم؛ ما به عمق نیاز داریم.

استراتژی «جنگ جهانی دوم»؛ تغییر زاویه دید به جای تغییر مقیاس

پیشنهاد ویر برای اصلاح این روند، هوشمندانه و در عین حال ساده است: «به جنگ جهانی دوم نگاه کنید.» در تاریخ‌نگاریِ دراماتیک، ما می‌دانیم که جنگ جهانی دوم با پیروزی متفقین پایان یافت، اما هزاران داستانِ ناگفته در بطن آن وجود دارد که ربطی به استراتژی‌های کلان فرماندهان ندارند. این همان «توسعه جهان داستانی» (World Building) است که جنگ ستارگان به شدت به آن محتاج است.

به جای اینکه دوربین را روی سرنوشتِ کهکشان قفل کنیم، باید آن را به کوچه پس‌کوچه‌های سیارات دورافتاده ببریم. این یعنی «کانن» (Canon) تثبیت شده را به عنوان پس‌زمینه بپذیریم و اجازه دهیم شخصیت‌های فرعی، در دلِ همین ساختارِ مستقر، چالش‌های انسانی خود را تجربه کنند. این تغییر پارادایم، دقیقاً همان کاری است که سریال «آندور» انجام داد؛ اثری که در آن «کاسین آندور» (Cassian Andor) نه یک قهرمانِ برگزیده با قدرت جادویی، بلکه یک مهره کوچک در یک بازی جاسوسیِ پیچیده است.

چرا مدیوم تلویزیون، تنها پناهگاهِ کیفیت است؟

اندی ویر به درستی اشاره می‌کند که «آندور» هرگز نمی‌توانست در قالب یک فیلم دوساعته همان تأثیرگذاری را داشته باشد. در ساختار فیلم، زمانِ کافی برای بسطِ «آرک روایی شخصیت» (Character Arc) وجود ندارد. تلویزیون به شو‌رانرها اجازه می‌دهد تا «ریتم داستان‌گویی» را کند کنند، به سیاست‌ورزی‌های درونی امپراتوری بپردازند و لایه‌های فکریِ پشتِ یک قیام را واکاوی کنند.

در دنیایی که «بینج‌واچینگ» (Binge-watching) به یک عادت تبدیل شده، تولید آثاری که «بسیار هوشمندانه» و «فوق‌العاده نوشته‌شده» هستند، یک ضرورت است. «آندور» با فاصله گرفتن از کلیشه‌هایِ «جِدای» و «سیت»، ثابت کرد که جنگ ستارگان پتانسیل تبدیل شدن به یک درام سیاسیِ سطح بالا را دارد؛ چیزی که در «سه‌گانه دنباله» (Sequel Trilogy) به دلیل عجله در روایتِ حوادثِ بزرگ، کاملاً گم شده بود.

نقدِ ساختار؛ چرا ما به «ثبات» نیاز داریم نه «آشوب»؟

مشکل اصلیِ فعلیِ کهکشان دوردست، ترسِ استودیو از «ثبات» است. آن‌ها فکر می‌کنند اگر جنگی در جریان نباشد، مخاطب حوصله‌اش سر می‌رود. اما تاریخِ تلویزیونِ طلایی (Peak TV) خلاف این را ثابت کرده است. مخاطبِ امروزِ استریم، تشنه‌ی فضاسازی و شخصیت‌پردازی است. وقتی «لوک اسکای‌واکر» یا «هان سولو» نیستند، فرصتی طلایی ایجاد می‌شود تا «جنگ ستارگان» به عنوان یک «بستر» (Setting) عمل کند، نه فقط به عنوان یک «داستانِ واحد».

اگر بخواهیم از نگاهِ کنداکتور استریم به این موضوع نگاه کنیم، باید گفت که تنوعِ لحن، کلیدِ بقای این فرنچایز است. «آندور» راه را نشان داد؛ حالا نوبتِ «لوکاس‌فیلم» است که از وسوسه‌ی ساختِ جنگ‌های مقیاس‌بزرگِ بی‌محتوا دست بکشد و به جای آن، روی داستان‌هایِ کوچکِ انسانی در سایه‌یِ جنگ‌های بزرگ سرمایه‌گذاری کند. اندی ویر، با این تحلیلِ صریح، انگشت روی زخمی گذاشته که اگر درمان نشود، فرنچایز را به سمت خستگیِ مفرطِ مخاطب پیش خواهد برد.