پایان قریب‌الوقوع «کمونو جیهن»؛ آخرین پرده از تراژدی نیمه‌انسان‌ها

عبور از مرزهای گونه‌شناختی؛ وقتی نیمه‌انسان‌ها به بلوغ می‌رسند

خبر نزدیک شدن به نقطه اوج داستانی مانگای «کمونو جیهن» (Kemono Jihen) در شماره اخیر مجله Jump SQ، برای طرفداران این اثرِ چندلایه، خبری است که تضادی از تسکین و اندوه را به همراه دارد. شُو ایموتو (Shō Aimoto) از سال ۲۰۱۶ با خلق دنیایی که در آن موجودات ماوراءالطبیعه یا همان «کمونو» در سایه‌سار جامعه مدرن ژاپن زیست می‌کنند، توانست کلیشه‌های رایج شونن را با نگاهی تیره‌تر و پرسش‌های اگزیستانسیالیستی درآمیزد. داستان کابان کوساکا (Kabane Kusaka)، پسری که از درد و احساسات تهی است، تنها یک روایت ماجراجویانه نیست؛ بلکه کالبدشکافیِ معنای «انسان بودن» در جهانی است که نیمی از ساکنانش هیولاهایی هستند که در نقابِ هنجارهای اجتماعی پنهان شده‌اند.

ایموتو در پنل‌بندی‌های خود، تضاد میان معصومیتِ چهره‌های کاراکترها و خشونتِ نهفته در ذات آن‌ها را با مهارتی مثال‌زدنی به تصویر کشیده است. برخلاف بسیاری از آثار این ژانر که بر قدرت‌نمایی محض تمرکز دارند، «کمونو جیهن» بر شکاف‌های اخلاقی و ترومایِ ناشی از فقدانِ هویت تأکید دارد. کابان به عنوان یک ضدقهرمانِ ناخواسته، آینه‌ای است که سایر کاراکترها در آن، زشتی‌ها و زیبایی‌های وجودی خود را می‌بینند.

فراتر از یک اقتباس؛ نبردی برای حفظ لحن اثر

اقتباس انیمیشنی این اثر که در ژانویه ۲۰۲۱ توسط استودیو آجیا-دو (Ajia-do Animation Works) تولید شد، گرچه توانست مخاطبان جدیدی را با دنیای ایموتو آشنا کند، اما همواره در سایه سنگینِ ظرافت‌های بصری نسخه مانگا قرار داشت. در مانگا، سایه‌زنی‌های دستی و جزئیاتِ ترسناکِ موجودات، فضایی سنگین و دلهره‌آور ایجاد می‌کنند که در انیمه، بخشی از آن به دلیل محدودیت‌های تولید و استانداردهای پخش تلویزیونی، تلطیف شد. به عنوان یک پژوهشگر، همواره معتقدم که اقتباس‌های وفادارانه، نه تنها در بازنماییِ خط داستانی، بلکه در حفظ «اتمسفر روانی» اثر نهفته‌اند؛ چیزی که در آرک‌های پایانی مانگا با شدت و حدت بیشتری حس می‌شود.

تغییرات در ریتم داستان در انیمه، اگرچه برای جذب مخاطب عام ضروری به نظر می‌رسید، اما بخشی از عمق روان‌شناختی کاراکترها را قربانی کرد. حالا که به جلدهای پایانی نزدیک می‌شویم، اهمیت بازگشت به منبع اصلی (مانگا) بیش از پیش احساس می‌شود تا ببینیم ایموتو چگونه تارهای درهم‌تنیده سرنوشتِ کابان، شیکی و آکیرا را به هم گره می‌زند. این وفاداری به منبع، همان چیزی است که تفاوت میان یک اثر گذرا و یک شاهکار ماندگار در تاریخ ادبیات مصور را رقم می‌زند.

سایه رنج بر قلم‌موی نویسنده

نمی‌توان از پایانِ قریب‌الوقوع این اثر سخن گفت و به چالش‌های شخصیِ شُو ایموتو اشاره نکرد. وقفه‌های پیاپی در انتشار، به‌ویژه در سال‌های اخیر که ناشی از درگذشت برادر و مشکلات جسمانی نویسنده بود، بُعد انسانیِ پشتِ این هنر را برای ما عریان کرد. برخلافِ تولیدات انبوه و صنعتیِ برخی استودیوها، «کمونو جیهن» محصولِ یک ذهنِ درگیر با واقعیتِ تلخِ جهان است. این وقفه‌ها، برخلاف تصورِ برخی مخاطبان، نه یک ضعف، بلکه بخشی از تکاملِ سبکِ نویسنده محسوب می‌شوند؛ چرا که در سایه این رنج‌ها، نگاهِ او به مقوله «مرگ» و «بقا» در داستان‌هایش عمیق‌تر شد.

آرک‌های پایانی مانگا، گواهی بر استقامت و بلوغِ هنری ایموتو هستند. او موفق شده است تا با وجود تمامی موانع، لحنِ اثر را از یک فانتزی ماوراءالطبیعه به یک درام روان‌شناختیِ سنگین سوق دهد. این یعنی «کمونو جیهن» در پایانِ مسیر خود، بیش از آنکه به دنبالِ ارائه پاسخی قطعی باشد، مخاطب را با ابهامات اخلاقیِ کاراکترها تنها می‌گذارد؛ همان‌جایی که حقیقتِ یک اثرِ سیننِ ناب نهفته است.

میراثی که در جلد ۲۶ دفن می‌شود

اعلام اینکه جلد ۲۶ آخرین ایستگاهِ این سفرِ پرفراز و نشیب خواهد بود، به معنایِ بستنِ پرونده‌ای است که در آن، مرز میانِ هیولا و انسان همواره متزلزل بود. ایموتو در طول این سال‌ها به ما آموخت که «هیولا» بودن، نه یک ویژگیِ بیولوژیک، بلکه یک انتخاب اخلاقی است. پایانِ این مانگا، نه یک پایان‌بندیِ کلیشه‌ای و سریع، بلکه نتیجه‌ای است که باید با دقت در پنل‌هایِ پرجزئیاتِ آن جستجو کرد.

برای ما که شاهدِ رشدِ کابان از یک موجودِ بی‌احساس به کاراکتری با درکِ عمیق از رنجِ دیگران بودیم، این پایانِ «قریب‌الوقوع»، حکمِ یک وداعِ طولانی را دارد. «کمونو جیهن» در میانِ هیاهویِ آثارِ تجاری، به عنوان اثری باقی خواهد ماند که جرأت کرد پرسش‌های بزرگ را در کالبدِ کوچکِ یک داستانِ فانتزی مطرح کند. اکنون باید منتظر ماند و دید که آیا ایموتو در آخرین صفحات، همان ابهامِ اخلاقیِ دوست‌داشتنیِ خود را حفظ می‌کند یا مخاطب را با یک غافلگیریِ ساختار‌شکنانه به چالش می‌کشد.