گتسبی در لباس کارآگاه؛ NBC و ریسک بزرگ بازنویسی کلاسیک فیتزجرالد

تغییر کاربریِ رویاهای آمریکایی در اتاق نویسندگان NBC

وقتی خبر توسعه سریال جدید شبکه NBC با محوریت دنیای «گتسبی بزرگ» (The Great Gatsby) منتشر شد، اولین چیزی که در ذهن هر منتقد تلویزیونی جرقه می‌زند، نه هیجان، بلکه تردید نسبت به این «تغییر کاربری» است. تبدیل کردن یکی از نمادین‌ترین آثار ادبیات کلاسیک آمریکا به یک سریال پلیسی-کارآگاهی رویه‌ای (Procedural)، ریسک بزرگی است که نشان می‌دهد مدیران شبکه به دنبال استخراج ارزش از دارایی‌های فکری (IP) شناخته‌شده هستند، حتی اگر این کار به قیمت سلاخی کردن روحِ اثر تمام شود. پروژه جدید که پیرامون شخصیت «نیکول کاراوی» (Nicole Carraway) می‌چرخد، در واقع تلاش برای تزریق خون تازه به رگ‌های خسته کنداکتور شبکه‌های عمومی است که زیر فشار سنگین پلتفرم‌های استریمینگ، به دنبال فرمول‌های تضمین‌شده می‌گردند.

تغییر جنسیت قهرمان داستان از نیک به نیکول، فراتر از یک انتخاب بازیگری، نشان‌دهنده تلاش اتاق نویسندگان برای تغییر زاویه دید نسبت به «جی گتسبی» (Jay Gatsby) است. در رمان اصلی فیتزجرالد، ما با راوی ناظر و منفعل روبرو هستیم که در حاشیه وقایع ایستاده است. اما در ساختار سریال‌های پلیسی، کارآگاه هرگز نمی‌تواند ناظر باشد؛ او باید کنشگر باشد، باید به دنبال سرنخ بگردد و باید قواعد بازی را تغییر دهد. این همان جایی است که شکاف میان کلاسیکِ ادبی و سریالِ تلویزیونی دهان باز می‌کند.

معمای قتل در عمارتِ وست اگ

ساختارِ پلیسی (Procedural) همیشه با کلیف‌هنگر انتهای اپیزود و ریتمِ تندِ حل پرونده‌ها شناخته می‌شود. در دنیایی که گتسبی ساخته بود، تعلیق در «ابهام» نهفته بود؛ در اینکه آیا گتسبی واقعاً همان کسی است که ادعا می‌کند؟ آیا ثروتش مشروع است؟ اما حالا با ورود نیکول کاراوی به عنوان کارآگاه، ما با یک «دی‌کانستراکشن» یا ساختارشکنی اجباری روبرو هستیم. آیا قرار است رازهای جی گتسبی در هر اپیزود به صورت قطره‌چکانی افشا شود؟ اگر این‌طور باشد، ما با یک سریال درامِ جنایی طرف هستیم که شاید بتواند آرک روایی کاراکتر را در طول فصل به درستی مدیریت کند.

بزرگترین چالش شو رانرهای این پروژه، حفظ تعادل میان «زرق و برقِ دهه ۲۰» و «واقع‌گراییِ خشنِ ژانر جنایی» است. اگر سریال بخواهد تنها از نام گتسبی برای جذب مخاطب استفاده کند و در نهایت به یک سریال پلیسیِ معمولی در فضای مدرن تبدیل شود، شکست آن حتمی است. مخاطبِ امروز که با استانداردهای HBO و Apple TV+ خو گرفته، به راحتی فریبِ نام‌های بزرگ را نمی‌خورد و اگر ریتم داستان‌گویی در مدیوم تلویزیون به درستی با لحنِ کتاب همخوانی نداشته باشد، شاهد خستگیِ مخاطب و ریزش بینندگان در همان نیمه فصل اول خواهیم بود.

چرا فرمول‌های کلاسیک در کالبد مدرن می‌لنگند؟

تجربه ثابت کرده است که دست بردن در آثار کلاسیک برای تبدیل آن‌ها به سریال‌های رویه‌ای، اغلب به «توسعه جهان داستانی» کمکی نمی‌کند، بلکه تنها منجر به کدر شدن تصویر اصلی در ذهن مخاطب می‌شود. دنیای گتسبی درباره «پوچیِ ثروت» و «تراژدیِ عشقِ نرسیده» بود؛ حالا وقتی این مفاهیم را به یک معمای پلیسی تبدیل می‌کنید، در واقع دارید یک سمفونیِ غم‌انگیز را به موسیقیِ پس‌زمینه یک بازجویی پلیسی تبدیل می‌کنید. این تقلیل‌گرایی، همان خطری است که همواره پروژه‌های بزرگ شبکه‌های سنتی را تهدید می‌کند.

با این حال، اگر تیم تولید بتواند از فضایِ پرتنشِ «وست اگ» (West Egg) به عنوان یک شخصیت مستقل استفاده کند، شاید بتواند نتیجه‌ای متفاوت بگیرد. نیکول کاراوی می‌تواند به عنوان چشمِ بینای جامعه‌ای باشد که در ظاهر پر زرق و برق است، اما در باطن با فساد و جرم و جنایت عجین شده. این نگاهِ «نوآر» به دنیای فیتزجرالد، اگر با دقت و ظرافتِ اتاق نویسندگان همراه باشد، می‌تواند ورق را برگرداند. اما باید دید آیا NBC حاضر است از کلیشه‌های رایج سریال‌های پلیسی خود دست بکشد و به سمت یک درام روان‌شناختیِ عمیق‌تر حرکت کند یا خیر.

قمار بزرگ NBC در عصرِ استریمینگ

در شرایطی که مخاطبان به سمت «بینج‌واچینگ» (Binge-watching) در پلتفرم‌هایی نظیر Netflix حرکت کرده‌اند، NBC با این تصمیم نشان داد که می‌خواهد با تکیه بر نوستالژی و تغییراتِ ساختاری، دوباره به صدرِ جدول توجهات بازگردد. اما آیا این استراتژی جواب می‌دهد؟ تاریخ تلویزیون پر است از اقتباس‌هایی که با تغییراتِ بنیادین در کاراکترها و ژانر، سعی در جذب مخاطب عام داشتند و در نهایت تنها به اسپین‌آف‌هایی بی‌روح تبدیل شدند.

این سریال آزمونی برای شو رانرهای شبکه است تا ثابت کنند آیا می‌توانند یک کلاسیکِ ادبی را به زبانِ تلویزیونِ قرن ۲۱ ترجمه کنند، بدون اینکه هسته‌ی اصلیِ تراژیکِ آن را از بین ببرند. اگر نیکول کاراوی به شخصیتی چندبعدی تبدیل شود که درگیرِ اخلاقیاتِ خاکستریِ دنیای گتسبی است، شاید بتوان به موفقیت آن امیدوار بود. در غیر این صورت، این پروژه تنها یک نامِ دهان‌پرکن باقی خواهد ماند که در آرشیوِ سریال‌های فراموش‌شده‌ی NBC دفن می‌شود. چشم‌ها به نتایجِ اولیه و نحوه برخوردِ منتقدان با اپیزود پایلوت دوخته شده است؛ جایی که قرار است تکلیفِ این قمارِ بزرگ روشن شود.