خیزش We Are Aliens: شکار جایزه در هاوایی و تسخیر جشنواره‌های جهانی

عبور از مرزها؛ وقتی انیمه مستقل نبض جشنواره‌های جهانی را می‌گیرد

دنیای انیمه همیشه برای من فراتر از اکشن‌های پرزرق‌وبرق استودیوهای بزرگ بوده است. گاهی در میان هیاهوی تریلرهای پرهزینه، اثری ظهور می‌کند که با صداقتِ روایی‌اش، تمامِ پیش‌فرض‌های ما را درباره «هنر انیمیشن» به چالش می‌کشد. انیمه سینمایی «ما بیگانه‌ایم (We Are Aliens)» یا به ژاپنی «Ware Ware wa Uchūjin»، دقیقاً همین پدیده است. خبر برنده شدن جایزه «Kau Ka Hōkū» در چهل و ششمین جشنواره بین‌المللی فیلم هاوایی (Hawai'i International Film Festival)، تیر خلاصی بود بر کسانی که فکر می‌کردند انیمه‌های مستقل ژاپنی فقط در حاشیه دیده می‌شوند.

این جایزه که به فیلم‌سازان بین‌المللی برای اولین یا دومین تجربه کارگردانی‌شان اهدا می‌شود، نشان‌دهنده بلوغ هنری «کوهی کادوواکی (Kōhei Kadowaki)» است. کادوواکی که پیش‌تر با کارگردانی سکانس پایانی فصل دوم «بی‌ستارز (BEASTARS)» و موزیک‌ویدیوهای گروه «یواصوبی (YOASOBI)» امضای بصریِ خاص خود را به رخ کشیده بود، حالا در قامت یک کارگردان تمام‌عیار، داستانی را روایت می‌کند که از لایه‌های زیرینِ روان‌شناختیِ دو دوستِ دوران کودکی، «سوباسا» و «گیوتارو»، پرده برمی‌دارد. این مسیرِ افتخارآمیز از بخش «Directors' Fortnight» در جشنواره فیلم کن (Cannes Film Festival) آغاز شد و با درخشش در جشنواره انسی (Annecy) و کسب جایزه بزرگ جشنواره انیمیشن اتاوا (Ottawa International Animation Festival) به اوج رسید. حالا هاوایی فقط یک ایستگاه دیگر برای این شاهکار است.

معماری روایت؛ وفاداری به پیچیدگی‌های عاطفیِ بلوغ

داستان «We Are Aliens» فراتر از یک درامِ ساده است؛ این فیلم بازتابی از همان «بیگانگی» است که همه ما در دوران گذار از نوجوانی به بزرگسالی تجربه کرده‌ایم. کادوواکی با ظرافت تمام، حسادت‌ها و سوءتفاهم‌هایی را به تصویر می‌کشد که سوباسا و گیوتارو را از هم دور کرده بود. استفاده از صداپیشگانِ کارکشته‌ای چون «ریوتا بوندو (Ryōta Bandō)» و «آمانه اوکایاما (Amane Okayama)» در نقش جوانیِ این دو شخصیت، عمقِ دراماتیکِ اثر را دوچندان کرده است. اجرای این سیو (Seiyuu)ها به قدری باورپذیر است که گویی شما در حال تماشای یک انیمه نیستید، بلکه در حال ورق زدن خاطراتِ خاک‌خورده‌ی خودتان هستید.

بخشِ درخشانِ دیگرِ این انیمه، استفاده از صداپیشگان کودک برای بازسازی گذشته است که با دقتِ وسواس‌گونه‌ای از میانِ تست‌های بازیگری انتخاب شده‌اند. این انتخاب‌ها نشان می‌دهد که تیم تولیدِ استودیو «NOTHING NEW» و کادوواکی، چقدر به «حقیقتِ احساسی» صحنه اهمیت داده‌اند. اینجا خبری از اغراق‌های معمول انیمه‌های شونن نیست؛ بلکه با یک درامِ واقع‌گرایانه طرف هستیم که هر لحظه‌اش، مثل یک ساکوگایِ احساسی، قلب مخاطب را هدف می‌گیرد.

پیوند شرق و غرب؛ همکاری استودیوهای خلاق

یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های فنی این پروژه، همکاری استودیو ژاپنی «NOTHING NEW» با استودیو فرانسوی «میو پروداکشنز (Miyu Productions)» است. استودیویی که پیش‌تر با آثاری مثل «گربه شبح آنزو (Ghost Cat Anzu)» ثابت کرده بود که به دنبالِ تجربه‌های بصریِ جسورانه است. این همکاریِ فرامرزی، رنگ و بویِ متفاوتی به کالبدِ بصری «We Are Aliens» بخشیده است؛ ترکیبی از ظرافتِ نقاشی‌های ژاپنی و جسارتِ روایت‌گریِ اروپایی.

موسیقی فیلم که توسط «یافل (Yaffle)» ساخته شده، لایه‌ای از اتمسفر را به اثر اضافه کرده که به راحتی فراموش نمی‌شود. یافل که پیش‌تر با اسطوره‌هایی مثل «فوجی کازه (Fujii Kaze)» و «کنشی یونزو (Kenshi Yonezu)» کار کرده، اینجا با تمِ «Sasakure» اثر «ادیو (adieu)»، پیوندی ناگسستنی میان تصویر و صدا ایجاد کرده است. موسیقی او نه تنها پس‌زمینه نیست، بلکه خود یک شخصیتِ مستقل در فیلم است که تنهاییِ شخصیت‌ها را فریاد می‌زند.

چرا این فیلم معیاری برای آینده است؟

اگر بخواهم به عنوان یک اوتاکو و منتقد به این روند نگاه کنم، باید بگویم «We Are Aliens» یک زنگ خطر برای استودیوهای بزرگِ صنعتی است. این فیلم ثابت کرد که برای فتحِ جشنواره‌های تراز اول دنیا، نیازی به انیمیشن‌های پرهزینه با افکت‌های نوریِ خیره‌کننده نیست؛ بلکه کافی است «داستان» و «احساس» در اولویت قرار بگیرند. کادوواکی موفق شده است امضای بصری خود را با یک روایتِ جهانی ادغام کند که نه تنها در ژاپن، بلکه در قلبِ مخاطبانِ بوسان، کاتالونیا و رم نیز نفوذ کرده است.

فهرست بلندبالای جوایز اخیر این فیلم، از جایزه بهترین فیلم بلند در جشنواره سیتجس (Sitges) گرفته تا تقدیرهای ویژه در جشنواره فیلم رم (Rome Film Festival) و فیلادلفیا، نشان می‌دهد که دنیا تشنه‌ی شنیدنِ چنین داستان‌هایی است. «We Are Aliens» فقط یک انیمه نیست؛ یک کلاسِ درس برای کارگردانانی است که می‌خواهند بدانند چگونه می‌توان با رعایتِ ظرافت‌های فنی و حفظِ اصالتِ هنری، به جایگاه‌های جهانی دست یافت. ما در عصرِ طلایی انیمه‌های مستقل هستیم و این فیلم، پرچمدارِ این جریانِ نوپا و قدرتمند است.