فانوس سبز فراموش‌شده؛ چرا دی‌سی از عجیب‌ترین قهرمانش فراری است؟

سایه‌های سنگین بر پرده کمیک؛ وقتی دی‌سی از گذشته‌اش شرمنده می‌شود

در دنیای پر از زرق‌وبرق و حماسه‌های کهکشانی کمیک‌های دی‌سی (DC Comics)، جایی که هال جردن (Hal Jordan) و جان استوارت (John Stewart) با اراده پولادین خود مرزهای کهکشان را امن نگه می‌دارند، همیشه گوشه‌ای تاریک وجود دارد که استودیو ترجیح می‌دهد غبار فراموشی روی آن بنشیند. وقتی صحبت از اسطوره‌های پرده نقره‌ای و پنل‌های کاغذی لیگ عدالت (Justice League) می‌شود، ذهن ناخودآگاه به سمت نبردهای کیهانی و تعلیق‌های نفس‌گیر می‌رود. اما در میان این صف طویل از قهرمانان بی‌نقص، نامی وجود دارد که یادآوری‌اش برای مدیران کمپانی یادآور یک شوخی قدیمی و دردناک است؛ «جنورت» (G'nort)، موجودی فضایی و شبیه به سگی دست‌پاچه که نزدیک به چهار دهه است عنوان عجیب‌ترین فانوس سبز تاریخ را با خود يدک می‌کشد و دی‌سی تمام تلاشش را می‌کند تا هواداران نام او را از خاطر ببرند.

بررسی ساختار روایی دهه‌های گذشته نشان می‌دهد که این کاراکتر نه بر اساس شایستگی یا توانایی غلبه بر ترس، بلکه صرفاً از طریق پارتی‌بازی و نفوذ عمویش توانست حلقه قدرت را به چنگ آورد. نگهبانان جهان (Guardians of the Universe) که از بی‌کفایتی مفرط او به ستوه آمده بودند، پرت‌ترین و کم‌خطرترین بخش کهکشان را به او سپردند تا دست‌کم سر راه دست‌اندرکاران عدالت دست‌وپاگیر نباشد. این میزانسن طنزآلود و دور از استانداردهای حماسی هالیوود، باعث شد تا جنورت در اواخر دهه ۸۰ میلادی و طی دوران طلایی «لیگ عدالت بین‌المللی» (Justice League International) به عنوان سوپاپ اطمینان کمدی تیم وارد میدان شود؛ حضوری که دی‌سی امروز ترجیح می‌دهد آن را زیر فرش قرمز آثار مدرن خود پنهان کند.

تراژدی کمدی در کهکشان؛ از جک‌اسپات‌های خنده‌دار تا تبعید به قطب جنوب

مسیر حضور جنورت در کنار بزرگ‌ترین قهرمانان زمین هرگز یک مسیر استاندارد و کلاسیک نبوده است. حضور او روی پنل‌های کمیک معمولاً با گره‌های کمدی ضعیف، دست‌وپا چلفتی بودن‌های مکرر و مبارزه با شرورهای درجه‌دوم و مضحکی مثل «اسکارلت اسکیر» (Scarlet Skier) گره خورده بود. ریتم تدوین رویدادها در آن دوران به گونه‌ای تنظیم می‌شد که هرگاه تنش دراماتیک داستان به اوج خود می‌رسید، این فانوس سبزِ بی‌عرضه با یک گاف بزرگ، همه‌چیز را به هم می‌ریخت تا جایی که «ماکسول لرد» (Maxwell Lord)، بانی مالی وقت لیگ، مجبور شد نهادی ساختگی به نام «لیگ عدالت قطب جنوب» (Justice League Antarctica) را راه بیندازد تا این عناصر ناخواسته و دلقک‌گونه را از دست و پای تیم اصلی جمع کند.

با این حال، دنیای کمیک گاهی به شکلی کنایه‌آمیز ورق برمی‌گردد. جنورت دقیقاً در نقطه‌ای از داستان که موفق شد با نجات دادن جان «گای گاردنر» (Guy Gardner) لیاقت واقعی خود را برای دریافت یک حلقه اصیل اثبات کند، با توطئه‌ای ساختاری از تیم اخراج شد. این تناقض دراماتیک میان بی‌لیاقتی ظاهری و شجاعت پنهان، پتانسیل عظیمی برای خلق یک آرک شخصیتی عمیق داشت که نویسندگان دی‌سی هرگز جرات نکردند آن را تا انتها پرداخت کنند. حلقه تقلبی او که توسط اهالی «کوارد» (Qwardians) ساخته شده بود، نمادی از هویت سردرگم این کاراکتر در میان کهکشانی از ابرقهرمانان اتوکشیده بود.

افول تدریجی در سایه رویدادهای بزرگ و فراموشی مطلق

سرنوشت جنورت پس از دوران پرفرازونشیبش در لیگ عدالت، چیزی شبیه به یک سقوط آزاد در تاریکی کهکشانی بود. زمانی که هال جردن در آرک ویرانگر «گرگ و میش زمردین» (Emerald Twilight) دست به نابودی کامل سپاه فانوس‌های سبز زد، جنورت نیز حلقه‌اش را از دست داد و به گروه ناکام «دارک‌استارز» (Darkstars) پیوست؛ گروهی که آن‌ها نیز خیلی زود طعم فروپاشی را چشیدند. تلاش‌های گاه‌وبیگاه نویسندگان بعدی مثل حضور او در مینی‌سریال «گای گاردنر: آسیب جانبی» (Guy Gardner: Collateral Damage) برای دادن رویکردی جدی‌تر و عزادارانه به این شخصیت نیز نتوانست تصویر مخدوش او را در ذهن هواداران پاک کند.

در دوران موسوم به «نیو ۵۲» (New 52) و حتی در همکاری‌های عجیبش با «لارفلین» (Larfleeze) در نقش دستیار و البته پسرعموی نارنجی‌پوش او، جنورت بیشتر به یک ابزار پس‌زمینه یا کامئوهای صامت تبدیل شد. حتی در آثار شاخصی مانند مجموعه «هدف انسانی» (The Human Target) تحت لیبل بزرگسالانه DC Black Label نیز حضور او تأثیری بر خط اصلی داستانی نداشت. خارج از دنیای کمیک نیز، انیمیشن «بتمن: شجاع و جسور» (Batman: The Brave and the Bold) با اپیزود به‌یادماندنی «چشم دسپرو» یکی از معدود فرصت‌هایی بود که به این موجود عجیب اجازه داد در کنار بتمن و گای گاردنر قد علم کند.

آیا دی‌سی روزی به سراغ عجیب‌ترین کهکشانی‌اش خواهد رفت؟

امروزه در حالی که کتاب‌های مصور «لیگ عدالت نامحدود» (Justice League Unlimited) به حیات پرقدرت خود ادامه می‌دهند و استودیوهای سینمایی به دنبال بازآفرینی تمام زوایای تاریک و روشن دنیای دی‌سی هستند، جای خالی جنورت روی پرده نقره‌ای و حتی صفحات کاغذی کاملاً محسوس است. البته این خالی بودن، یک غیبت تصادفی نیست؛ بلکه یک تصمیم آگاهانه از سوی ناشر است. دی‌سی ترجیح می‌دهد روی نسخه‌های حماسی‌تر، جدی‌تر و سودآورتر از کهکشان تمرکز کند و از یادآوری این نکته که روزی روزگاری یک سگ فضایی دست‌پاچه نگهبان امنیت سیاره زمین بوده، شانه خالی کند.

با این حال، سینه‌فیل‌ها و هواداران قدیمی کمیک خوب می‌دانند که شخصیت‌های خاکستری و ناقص، گاهی ارزش دراماتیک بسیار بالاتری نسبت به قهرمانان بی‌نقص و اتوکشیده دارند. جنورت شاید هیچ‌وقت نتواند به جایگاه هال جردن یا جان استوارت برسد، اما او بخش مهمی از تاریخ پرجوش‌وجروز دی‌سی است؛ یادگاری از دوره‌ای که کمیک‌ها از ریسک کردن و خندیدن به کاستی‌های قهرمانان‌شان نمی‌ترسیدند. تا زمانی که استودیو تصمیم بگیرد نگاهی دوباره به این طنز تلخ کیهانی بیندازد، جنورت همچنان به عنوان راز مگو و فراموش‌شده‌ای در بایگانی کهکشانی دی‌سی خاک خواهد خورد.